عبد المحمد آيتى
166
تحرير تاريخ وصاف ( فارسى )
تركان امور سلطنت را به حجاج سپرد ولى او از عهده برنيامد و با آنكه در آغاز شرط كرده بود از راى تركان عدول نكند بىمشاورت او ، بر خلاف ميل او به كارها شروع ميكرد . تركان قصد نفى او كرد . او بگريخت و به ولايت دلى ( - دهلى ) رفت . تركان ، سيورغتمش را در تاريخ ربيع الاول سال 681 بر تخت نشاند . سيورغتمش پادشاهى بزرگوار و رعيتنواز بود و به حكم فرمان ، شاهزاده كوردوچين دختر اتابك ابش را به عقد خود درآورد و سيورغتمش هم دختر خود شاه عالم را به شاهزاده بايدو داد . چون كيخاتو به خانيت رسيد در بزرگداشت پادشاه خاتون مبالغه كرد . چنان كه به قدر و منزلت از خاتونان ديگر برگذشت و چون مدتها بود كه كرمان را نديده بود فرمان شد كه چندى به كرمان رود . رسولان چالاك خبر ورود او را دادند [ 292 ] اميران و ملوك و حكام اطراف چند روزه راه به استقبال آمدند . چون خواست به كرمان درآيد مردم شادى كردند و شهر را از برزن و بازار و با پارچههاى رنگارنگ آذين بستند و رامشگران بر بام قصرها بنواختن و خواندن پرداختند . چون به كاخ سلطنت فرود آمد و بر تخت قرار گرفت سيورغتمش را گرفته به قلعه فرستاد و خود به كار سلطنت پرداخت و خطبه سكه به القاب او يعنى خداوند عالم پادشاه بنىآدم برآراستند . او پادشاهى بخشنده بود . در تعظيم علما و اهل فضل دقيقهاى فروگذار نمىكرد . بارگاه وى مجمع شعراء و محفل ائمه و علما گشت . او خود طبعى لطيف داشت و خط نيكو مىنوشت . از لغت و عروض بهرهمند بود و به مشاعره و مكالمه با ارباب فضل علاقه خاص داشت . از او اشعارى نقل كردهاند . حسن شاه تخلص مىكرد . ابيات ذيل از او است : من آن زنم كه همه كار من نكوكارى است * به زير مقنعهء من بسى كلهدارى است درون پردهء عصمت كه تكيهگاه من است * مسافران صبا را گذر به دشوارى است نه هر زنى به دو گز مقنعه است كدبانو * نه هر كسى به جهان درخور جهاندارى است كلاه مرد بلند از وجود مقنعهاى است * كه از سر كله ديگرانش بيزارى است