تومان ( يعنى ده هزار هزار دينار ) مال بر او ثابت گردانم و آن را در كار خزانه و سپاه برم . البته نوشتن اين گونه نامه‌ها و اين تهمت‌ها به ترغيب بعضى از اميران بود كه به صاحبديوان حسد مىورزيدند . هرچند كيخاتو گفتار آن مرد را باور نمىداشت ولى به خواهش صاحبديوان محكمه‌اى تشكيل دادند و از او سخن پرسيدند او برخى از بزرگان را نام برد كه او را بدين كار واداشته‌اند . ايشان نيز انكار كردند پس بر همه مسلم شد كه اين سخن بخاطر آن بوده كه وجه خلاصى براى خود بيابد . پس حكم شد تا آن مرد را مثله كردند . ايلخان بار ديگر بر قرار سابق زمام امور به صاحب داد و خود به عيش‌ونوش مشغول شد . شرح اسبابى كه صادر شد در وضع چاو و ابطال آن بعد از واقعهء ارغون خان در رمه و گلهء مغول وبائى افتاد كه خود آن را « يوت » گويند و بدين سبب اكثر مواشى مخصوصا در بغداد و موصل و دياربكر و خراسان تلف شدند و در خزانه نيز وجهى نمانده بود . گشاده‌دستى صدر جهان و مالى كه براى راضى ساختن خلق بطور وظيفه و ادرار و انعام به ايشان مىبخشيد و نيز بىمبالاتى ايلخان در بذل و بخش و بىمقدار بودن زروسيم در نظر او بيشتر موجب پيش‌آمدن اين وضع گرديد . چنان كه در مدت دو سال كه صدر جهان عهده‌دار وزارت و حكومت بود قريب پانصد تومان ( يعنى پنج هزار هزار دينار ) قرض كرده و به موجب « قزل بيلكا » به صاحبان حوالات داده بود و امراء بزرگ از آن آگاه بودند . روزى در اثناء سخن گفت كه سعد الدوله را زمانى تمشيت كار ممالك ميسر شد كه هزار تومان ( يعنى ده هزار هزار دينار ) در خزانه موجود داشت و سبب اصلى چنان مالى ضبط و محافظت ارغون خان در مداخل و مخارج بود . چه بدون قزل بيلكا پرداخت وجه معاش سپاه و مطبخ‌خانهء خاتونان دشوار بود در حالى كه در زمان ايلخان كيخاتو در مدت چهل روز از يورت دليرچين « 1 » تا گاوبارى چهل و يك تومان ( يعنى چهار صد و ده هزار دينار ) به خاتونان و غلامان خاص و ساير متعلقان بخش كرده است و خرج مطبخ شاهزادگان و خاتونان در زمان آباقا خان و سلطان احمد چهل تومان ( يعنى چهار صد هزار دينار ) بود و هنوز مسؤولان امر مورد اعتراض بودند كه اين مبلغ بيش از اندازه است در حالى كه در عهد اين دولت صد و شصت و پنج تومان ( هزار هزار

--> ( 1 ) - چ : دلبرچين