عبد المحمد آيتى
142
تحرير تاريخ وصاف ( فارسى )
يسودار تمكين نكرد و جنگ درگرفت . در اين نبرد يسودار با تمام خدم و حشم كشته شد و هرچه داشت بغارت رفت و نيز بازرگانانى را كه زر از ايلخان گرفته بودند تا براى او مال و كالا آرند و اكنون آن زر را خود برگرفته بودند با گروهى از يهوديان متمول بكشتند و مالهاى ايشان به خزانه نقل كردند . در اين احوال هنوز نوروزبيك در خراسان كرّوفرّى مىكرد . و مرتبهء دامادى و خويشاوندى حاصل داشت ، با خزانهء تمام متوجهء خدمتش شد چون به خراسان رسيد نوروزبيك به طرف سيستان پيوسته بود و بر لشكر نكودار حاكم شده سامان توقف نديد و از پى نوروز روان شد . اين خبر شنيع به اردو رسيد ، هنوز خانى بر تخت ننشسته بود . امراء ، طولادى ايداجى را با ده هزار سپاهى بر سر افراسياب لر فرستادند . چون خبر نزديك شدن سپاه مغول به اصفهان رسيد شحنهء لر و موافقان او بگريختند . شحنگان شيراز چون خبر يافتند از شول و تركمان و چريك جرمه لشكرى گرد كرده تا به حفظ حدود فارس پردازند . پيش از رسيدن طولاداى بعضى لشكر را نامزد استخلاص يزد كردند چه يكى از افراد خدم يوسفشاهى به نام تفتى دروازهها را بسته و دست تعدى گشاده بود لشكريان سه روز در خارج يزد نزول كردند و جنگ در پيوستند ولى بر گشودن شهر نائل نيامدند [ 254 ] آخر الامر به علت تنگى علوفه از آنجا برخاستند و به حكام و امرا پيوستند و به اتفاق عازم سور فيروزان شدند . در اينحال طولاداى از طرف اصفهان برسيد اول لشكر فارس به محاصره قيام كرد ولى كارى از پيش نبرد . پس طولاداى با لشكر خود برسيد . پس از سه روز محاصره دروازهها را گشودند و به شهر درآمدند و دست به قتل و غارت گشودند . در آنجا زروسيم و انواع جامهها و قماشها به خروار يافتند . از مردان درست قول آنجا روايت است كه سيزده هزار پسر و دختر برده كردند و با آنكه مدتها مردم شيراز و اصفهان بردگان مسلمان را مىخريدند و آزاد مىكردند و به وطن خود مىرسانيدند هنوز بيش از پنج هزار بردهء مسلمان در دست آنان مانده . شهر عظيم و آباد و توانگر سور فيروزان در نتيجهء موافقت و معاونت لر ويران و از سكنه خالى شد چنان كه هنوز به قرار اول بازنگشته است . طولاداى چون از قتل و غارت سور فيروزان بپرداخت و به قصد اتابك افراسياب حركت كرد . در راه ابتدا با قزل جنگى رخ داد . قزل يك منزل عقب نشست . سپس ميان اقراسياب و طولاداى جنگى سخت درگرفت . [ 255 ] سپاه لر به كوه پناه برد . طولاداى پانصد سوار تيرانداز برگزيد و از دو جانب تيرها روان كردند . با آنكه لران مشرف بر مغول