أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
20
تجارب الأمم ( فارسى )
كنم ، زيرا كه عمرو گزارش كارها را پنهانى براى مكتفى مىفرستاد * و رايزنى مىنمود ، و مكتفى مىخواست به او پاداش دهد ، ولى قاسم [ وزير ] از اين كار ناخرسند بود و كس را فرستاد عمرو را كشتند . در اين سال « بدر » غلام معتضد نيز كشته شد . گزارش انگيزهء آن : انگيزه چنان بود كه قاسم بن عبيد اللّه [ 1 ] خواست خليفگى را از فرزندان معتضد بيرون برد و اين انديشه را با « بدر » در ميان نهاده او را سوگند داده بود كه آن را پوشيده دارد ، ولى بدر نپذيرفته گفته بود : من خليفگى را از فرزندان سرور خودم دور نمىكنم . و چون بدر فرمانده سپاه و همه كارهء معتضد بود و خدمتگزاران از او شنوائى داشتند ، قاسم دانست كه نمىتواند با ناخرسندى وى كارى انجام دهد و خاموش ماند . هنگامى كه معتضد درگذشت ، « بدر » در فارس بود ، كه او را براى جنگ با
--> [ ( 1 - ) ] M چنان كه مىبينيم قاسم وزير كه عمرو ليث صفار را دور از خواست خليفه كشت و براى بيرون بردن خلافت از خاندان معتضد نيمه گنوسيست مىكوشيد ، پسر عبيد الله بن سليمان بن وهب است ( خ 5 : 133 ) كه ابن اثير در حوادث سال 284 او را مخالف على بن ابى طالب ( ع ) خوانده است و او با لعن معاويه مخالفت كرد ( خ 5 : 2 ) . قاسم وزير دو پسر داشته است ، يكى حسين بن قاسم كه در سالهاى 319 - 320 وزير مقتدر بود و از شلمغانى بر ضد نوبختى طرفدارى مىنمود كه دو مدعى با بيت امام دوازدهم بودند . پسر دوم قاسم ، محمد بن قاسم است كه در سال 321 وزير قاهر ضد گنوسيست و مخالف شلمغانى بود ( 5 : 421 تا 423 ) . سنيان بغداد براى بيرون آوردن خليفگى از خاندان معتضد نيمه گنوسيست و سپردن آن به خاندان معتز بن متوكل ناصبى كوششهاى ديگر نيز انجام دادند . نخستين بار به سال 296 . محمد پسر معتمد پسر متوكل را نامزد خليفگى كردند و چون در گذشت ، ابو حسين متوكلى را و پس از مرگ او براى عبد الله بن معتز بن متوكل كودتا كردند كه شكست خورد ( خ 5 : 60 - 64 ) و به سال 311 حامد بن عباس وزير با كمك على بن عيسى و ام موسى قهرمانهء دربار و ابن حوارى ، ابو العباس محمد بن اسحاق بن متوكل را نامزد خليفگى كردند و موفق نشدند ( خ 5 : 163 - 167 ) .