أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
6
تجارب الأمم ( فارسى )
بر حاجيان بربست ، مير كاروان « جنى [ 1 ] » * با وى بجنگيد ، عربها او را شكست داده بر كاروان و هر چه داشت دست يافتند ، گروهى از زنان آزاده را دستگير كرده بردند . بهاى آنچه از مردم ربوده شد دو مليون دينار مىبود . سر بريدهء ابو ليلى از اصفهان به بغداد آورده شد و برادرش عمر ، آن را از معتضد ، خواستار شده ، به خاك سپرد ، و در همان روز به عمر خلعت پوشانيدند . در اين سال گزارش رسيد كه محمد بن عيسى بن شيخ درگذشت و پسرش احمد ابن محمد بن عيسى [ 2 ] بخشهائى را كه پدرش خود سرانه مىچرخانيد به دست گرفته است ، پس معتضد براى سركوب او به سوى [ آمد ] بيرون شد . هارون بن خمارويه بن احمد و يارانش پيكها به سوى معتضد فرستاده خواهش كردند ، براى بخشهاى مصر و شام كه در دست ايشان است پيمان بسته شود و - كارگزاريهائى كه به دست پدر هارون بود ، به وى واگذار گردد ، معتضد پيكها را همراه با يك فرستاده از سوى خود ، با پيام و شرطهايى زبانى بازگردانيد . سال دويست و هشتاد و ششم آغاز شد [ فتح آمد ] در اين سال محمد بن ابو ساج پسر خود را ، كه به ابو مسافر شهرت داشت به بغداد گسيل داشت ، تا براى اجراى پيمان فرمانبرى و دادن كمك ، گروگان باشد . او همراه با پيشكشها در ماه محرم هنگامى كه معتضد در بغداد نبود بدين شهر رسيد . * معتضد در سال گذشته نيز خلعتهائى همراه با فرمان كار گزارى شهرهاى آذربايجان كه بر آنها چيره شد ، براى او فرستاده بود . چند روز از ماه ربيع يكم [ 3 ] مانده ، معتضد سپاه خود را پشت شهر آمد فرود
--> [ ( 1 - ) ] M : طبرى : الحى الكبير - ابن اثير : حبى الكبير . مروج الذهب 8 : 183 : جى الكبير . . . [ ( 2 - ) ] M چنين است در متن تجارب الامم و طبرى . ولى در كامل ابن اثير : احمد بن عيسى مرده است و پسرش محمد بن احمد بن عيسى بر جاى پدرش به گردنكشى برخاسته است . [ ( 3 - ) ] M : طبرى گويد : يازده روز از ذى حجة ماند معتضد از بغداد به سوى آمد رفت . ابن اثير : در ذى حجة از بغداد بيرون رفت و تا ربيع دوم آمد را محاصره داشت . . .