أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
327
تجارب الأمم ( فارسى )
روزگار وزيرى ابو على خاقانى و سه دوران وزيرى ابن فرات [ 1 ] و دوران وزيرى ابو القاسم خاقانى [ 2 ] و ابو العباس خصيبى [ 3 ] و ابو الحسن على بن عيسى [ 4 ] ( در دوران دوم ) و ابو على بن مقله [ 5 ] مصادره كرد يك ميليون و سيصد هزار دينار بود . آنچه او از دارائى على بن عيسى و ابن حوارى و ديگر دبيران و كارگزاران سرشناس مصادره كرد دو ميليون دينار بود . آنچه از مرده ريگ [ 6 ] « راسبى » گرفت ، پانصد هزار دينار بود . او از مرده ريگ ، ابراهيم مسمعى نيز سيصد هزار دينار بگرفت . آنچه از بهاى فروش املاك در روزگار وزيران پى در پى به دست آورد و فضل ابن جعفر [ بن فرات ] بيش از ديگران اين كار را انجام داد ، سه ميليون دينار بود . آنچه از دارائى ام موسى * و برادر و خواهر و كارمندانش به دست آورد دو ميليون دينار بود [ 7 ] . همهء اينها شصت و هشت ميليون و چهار صد و سى هزار دينار است و بايد فروخته شدههاى سال 317 تا 320 ه را كه ساليانه پيرامن نهصد هزار دينار است و همهء آن سه ميليون و ششصد هزار دينار مىشود از آن كاست . پس آنچه در گنجينههاى مقتدر باقى مىماند غير از آنچه از روزگار معتضد و مكتفى از درآمد ديهها ، و خراج سواد ، و اهواز ، و مشرق و مغرب ، يكسره به « بيت المال ويژه » مىرفته است ، شصت و چهار ميليون و هشتصد و سى هزار دينار است .
--> [ ( 1 - ) ] M : سه وزيرى ابن فرات در خ 5 : 381 پانوشت گذشت . [ ( 2 - ) ] M : وزيرى خاقانى در سالهاى 312 تا 313 - خ 5 : 244 . [ ( 3 - ) ] M : وزيرى خصيبى سالهاى 313 تا 314 - خ 5 : 253 . [ ( 4 - ) ] M : دومين وزيرى على بن عيسى سال 314 تا 316 بود - 5 : 306 - 307 . [ ( 5 - ) ] M : نخستين وزيرى ابن مقله سال 316 تا 317 - خ 5 : 319 بوده است . [ ( 6 - ) ] M . متن : تركة الراسبى . . . تركة ابراهيم . . . [ ( 7 - ) ] M خ : 5 : 163 - 164 و 458 .