أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
328
تجارب الأمم ( فارسى )
هر يك از معتضد و مكتفى همه سال در دوران خليفگى خودشان ، از درآمد بخشهاى كشور ، پس از كاستن هزينهء بخششها ، به سرداران و غلامان و خدمتگزاران و پادوها و هزينههاى جارى ديگر ، هر سال يك ميليون دينار در « بيت المال ويژه » پس - انداز مىكردند . مقتدر نيز بر آن بود كه همين كار را انجام دهد ، پس در بيست و پنج سال خليفگى او بيست و پنج ميليون دينار پس انداز شده است . پس بايد مقتدر تا سال 320 ه . * هشتاد و نه ميليون و هشتصد و سى هزار دينار گرد آورده باشد . چون براى هزينههاى شايسته كه اسراف به شمار نمىآيد ، مانند هزينهء سه [ 1 ] بار جشنهاى بيعت ، و هزينهء گشايش بخشهاى فارس و كرمان ، ده و اند ميليون دينار از آن بكاهيم ، هفتاد و اند ميليون دينار ديگر را مقتدر به هدر داده است . مدت وزيرى ابو الفتح فضل بن جعفر [ ابن فرات ] براى مقتدر پنج ماه و بيست و نه روز بود . خليفگى قاهر بالله ابو منصور محمد بن معتضد به سال سيصد و بيستم : چون مقتدر را كشتند و سرش در پيش مونس نهادند گريست و گفت : او را كشتيد ؟ به خدا سوگند كه همهء ما كشته خواهيم شد ! دست كم وانمود كنيد كه ناآگاهانه و بىدستور ما كشته شده است ، پسر او ابو العباس را به خليفگى گماريد ، كه پرورش يافتهء [ 2 ] من است و هر گاه به خلافت نشيند دل مادر بزرگش كه مادر مقتدر است و برادرانش و غلامانش نرم شود و در گنجينهها را بگشايند . ابو يعقوب اسحاق بن اسماعيل نوبختى به انگيزهء نيكخواهى و پيشدستى قضاى
--> [ ( 1 - ) ] M : مقتدر غير از نخستين بيعت كه به جاى پدرش نشست ، دو بيعت ديگر نيز بگرفت ، يكى پس از كودتاى ابن معتز به سال 296 ه . دوم پس از كودتاى قاهر به سال 317 ه . [ ( 2 - ) ] M : در خ 5 : 424 پانوشت ، ابو العباس راضى خليفه را نيز مىبينيم كه خود را پرورش يافتهء مونس مظفر مىداند .