و پس از اندرزگوئى بسيار ، لبخندى كه نازيدن او را به دارائى بسيار نشان مىداد بر لبانش نشست * ، ولى دو سال نگذشت كه او را به سرنوشتى ترحم‌انگيز ديدم ولى رحم بر او سودى نداشت . من انشاء الله اگر بدانجا برسم گزارش آن را خواهم داد . بارى مقتدر هفتاد و اند ميليون دينار را تلف كرد . و اين غير از هزينه‌هاى بجا است كه او انجام داده است . اين مبلغ بيش از دارائى است كه [ هارون ] رشيد گرد آورد و بجا گذاشت ، با آنكه در خاندان عباسى كسى بيش از رشيد دارائى نيندوخته بود . قاسم بن عبيد الله در پاسخ به معتضد ، هنگامى كه مقدار پس انداز يكايك عباسيان را پرسيده بود ، گفت : هيچيك از آنان بيش از هارون رشيد دارائى بر جا ننهاد . او در بيت المال چهل و هشت ميليون دينار بر جا نهاد . اينك نسخهء يك يادداشت كه برخى دبيران ابو الحسن بن فرات [ 1 ] هنگامى كه وزيرى مقتدر مىداشت ، نوشته است : « بنام خداوند بخشنده و مهربان : روزى كه مقتدر خلافت را به دست گرفت ، چهارده ميليون دينار در بيت المال ويژه بود ، ابو الحسن بن فرات به سال 299 بخشهاى فارس و كرمان را بگشود و از مال خراج و ديه‌هاى همگانى آنجا كه به « امراء [ 2 ] » شناخته مىشوند هر سال بيست و سه ميليون و هشتصد هزار درم ، بر درآمد دولت بيفزود كه هيجده ميليون آن از ماليات فارس و پنج ميليون از ماليات كرمان بود [ 3 ] » .

--> [ ( 1 - ) ] M : ابو الحسن على بن محمد بن فرات سه بار به وزيرى مقتدر گمارده شد . الف : سالهاى 296 - 299 ب : سال 304 - 306 ، ج : 311 - 312 ، او فاصلهء ميان اين دورانها را در زندان و در زير شكنجه گذرانيد و در پايان سر محسن پسرش را پيش او نهادند و گردن خودش را نيز در 13 ع 2 / 312 زدند ( خ 5 : 238 ) . [ ( 2 - ) ] M . متن : « الضياع العامة و المعروف بالامراء . . . » شايد همان « اقطاع وزيران » باشد كه در خ 5 : 267 - 268 بدان اشارتى هست . [ ( 3 - ) ] M : در چ ع براى پايان يادداشت دبير ابن فرات نشانى ديده نمىشود ، ولى از اين پس دربارهء هشت سال پس از آخرين وزيرى ابن فرات گفتگو دارد ، پس نمىتواند جزو يادداشتى باشد كه در روزگار وزيرى او نوشته شده است .