أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
269
تجارب الأمم ( فارسى )
مقتدر و مادرش ، خاله ، خدمتگزاران ويژه را از آنجا بيرون آورده به خانهء مونس مظفر به سوى بالا بردند . هارون بن غريب نيز از « قطرپل » به بغداد آمده پنهان شد . ابو الهيجاء عبد الله بن حمدان نيز به « دار ابن طاهر » رفت كه محمد بن معتضد بالله را به پائين آورد ، ولى كافور نگاهبان آنجا ، در را باز نكرده ، نشانى كه دستور مونس باشد خواست ، كه چون نداشت بازگشت ، پس نازوك را با نشانى به بالا فرستادند . او در ميان راه ، خانهء هارون را به آتش كشيد و محمد بن معتضد را در ثلث سوم شب شنبه نيمهء محرم [ 317 ] به دار السلطان آورده به خليفگى به دو سلام دادند ، مونس و ديگر سرداران با وى بيعت كرده لقب « القاهر بالله » بگرفت [ 1 ] . مونس ، على بن عيسى را از زندان دار السلطان [ 2 ] آزاد كرده به خانه فرستاد و ابو على بن مقله را بخواند و به وزيرى قاهر بالله گمارد . او نازوك را با رياست پليس مدينة السلام [ بغداد ] كه داشت ، به سرپردهدارى دربار نيز بگمارد . به ابو هيجاء [ حمدانى ] نيز افزون بر راه دارى خراسان ، حلوان ، دينور ، و راه * سامره ، « بزرگ شاپور [ 3 ] » راذانين ، دقوقا ، خانيجان ( چنين ) و موصل كه از پيش
--> [ ( 1 - ) ] M : اين لقب را قاهر پس از قتل مقتدر به سال 320 دوباره باز گرفت ( خ 5 : 396 ) . [ ( 2 - ) ] M : چنان كه در پانوشت خ 5 : 320 خواهيم ديد يكى ديگر از آزادشدگان به دست مونس از اين زندان پس از كودتا ، حسين بن روح نوبختى سومين باب امام دوازدهم شيعه است ، كه در سالهاى 305 - 326 سمت رابط ميان آن امام ( عج ) و شيعيان را داشت . آزاد شدن گنوسيستهاى زندانى با موافقت كودتاگران ، كشندگان ابن فرات ( نازوك - خ 5 : 238 ) و حلاج ( ابو عمر - خ 5 : 159 ) نشان مىدهد كه انگيزهء نارضائى شخصى نازوك و ابو هيجاء كه بر مونس تحميل شد و در ازاى مدت حكومت مقتدر و مداخلهء زنان دربارى چون شغب مادر مقتدر ( خ 5 : 171 ) كه خود گنوسيست و حلاجى بود ، در سياست ، بيش از انگيزهء ايدهئولژيك در كودتا مؤثر بوده است . ولى سبب مهم شكست كودتا ، تسليم نشدن تودهء پيادگان مصافى و حجرى بود ، كه نرمش و گنوسيست نمائىهاى مقتدر و مادر و پسر دائى او هارون را مىپسنديدند و از خشونت اشرافى كودتاگران احساس خطر مىكردند . [ ( 3 - ) ] M . متن : و طريق سر من رأى و بزرج سابور . . .