دنباله‌ى تجارب و « تاجى » ابو شجاع روذراورى م 488 كه به سال 476 به وزارت رسيد ، دنباله‌اى براى تجارب الامم مشكويه ساخت كه از سال 369 كه تجارب به پايان مىرسد ، آغاز كرده در سال 389 بدان پايان داده است ( ذ 10 : 49 ) . روذراورى در اين كتاب ، چ . آمد روز ، مصر 1916 م ص 23 گويد : پايان كتاب تجارب مشكويه با پايان كتاب تاجى كه ابو اسحاق ابراهيم بن هلال صابى ( 313 - 384 ) در زندان عضد الدوله ( سالهاى 368 - 371 ) [ 1 ] نگاشت برابر است و هر دو در يك تاريخ پايان يافته است . پس شايد روذراورى كتاب تاجى را در همان سال 371 كه نگارنده‌اش از زندان آزاد شد ، ديده باشد . اما آقاى دكتر امامى كه ابراهيم صابى نگارنده‌ى تاجى ياد شده را با نواده‌ى او هلال صابى ( 359 - 448 ) نگارنده‌ى دنباله‌ى تاريخ ثابت اشتباه نموده ، در پيشگفتار تجارب الامم چ . ع . تهران 1366 خ ، ص 34 بر روذراورى ايراد گرفته است . ناتمامى يا افتادگى در اين كتاب مشكويه برخى از مطالب را به جاى خودش حوالت مىدهد ، اما ما آن را در آنجا نمىيابيم ، و اين گمان پديد آيد كه شايد نسخه‌هاى موجود ناقص باشد . او در رويدادهاى سال 319 در ( ج 5 ص 304 س 118 ترجمه ) نويد مىدهد كه داستان كشتن حسين بن قاسم يار شلمغانى را با وى به تهمت فاطمى بودن در جايش خواهد آورد ، اما جاى آن در سال 322 خالى است . نيز در ( ج 6 ص 446 س 1 ترجمه ) عنوان دستگيرى ابو الفتح بن عميد را مىبينيم اما گزارش آن نيامده است و من در پانوشت از منابع ديگر آورده‌ام . چاپ متن عربى تجارب الامم نخستين بار دو تن خاورشناس دخويه M . J . Degoeje ( 1836 - 1909 م ) و يانگ P . DEJong كه همكار او در چاپ جلد چهارم تاريخ طبرى بود در سال 7 - 1869 م بخشى از تجارب الامم را كه عنوان جلد ششم داشت همراه با كتاب « العيون و الحدائق فى اخبار الحقائق » از نگارنده‌اى ناشناخته با فهرست‌هايى در ليدن چاپ كردند ( معجم سركيس

--> [ ( 1 ) ] . سبب زندان صابى نامه‌هاى بختيار - ابو تغلب بود كه به خامه‌ى ابن صابى در دژ اردمشت يافت شد . ن . ك . به تجارب ( 6 : 464 ترجمه ) .