ص 238 ) اعتماد السلطنه م 1313 / 1897 م از اين چاپ ياد مىكند ( تطبيق لغات جغرافيايى چ هاشم محدث 1363 خ ص 168 ) سپس كيتانى L . Caetani ( 1869 - 1926 م ) در سال‌هاى 1909 / 1913 / 1917 م جلدهاى نخست و پنجم و ششم را از نسخه‌ى اياصوفيه ( ش 3116 تا 3121 ) به شيوه گراورى با كمك اوقاف گيب با پيشگفتارهايى از آمد روز Amedroz ( 1854 - 1917 م ) و كيتانى [ 1 ] و كمك‌هاى لسترنج م 1934 م و ملونى چاپ كرد . سپس همان آمد روز ، دو جلد پنجم و ششم را به عنوان جلدهاى اول و دوم دنباله‌ى تاريخ طبرى به سال 1914 و 1915 م در قاهره با انداختن 56 ص از آغاز جلد پنجم بدين دليل كه در تاريخ طبرى مانند آن هست ، و افزودن 28 ص از آغاز جلد ششم به پايان جلد پنجم چاپ كرد . آنگاه آمد روز دنباله‌اى را كه روذراورى ظهير الدين بو شجاع محمد بن حسين ( 437 - 488 ) بر تجارب الامم مشكويه نگاشته بود به عنوان جلد سوم و بخش هشتم تاريخ هلال صابى ( 359 - 448 ) بو الحسن پسر محسن پسر ابراهيم را به عنوان چهارمين جلد دنباله‌ى طبرى با كمك مرگليوث Margeliouth ( 1858 - 1940 م ) و فرج اللّه زكى كرد ، در قاهره به سال 1916 م شروع به چاپ كرد ، و چون نيمه كاره بود كه آمد روز درگذشت ، مرگليوث چاپ آن را دو سال بعد به پايان رسانيد . سپس مؤسسه‌ى سروش تهران به سال 1366 خ / 1987 م دو جلد اول و دوم متن عربى تجارب مشكويه را با تصحيح دكتر ابو القاسم امامى با مقدمه‌ى گرانمايه‌ى ايشان در 394 + 405 و نيز ترجمه‌ى فارسى جلد يكم تجارب را با پيشگفتار دكتر امامى پخش كرد . ترجمه‌ى اين كتاب مدتى كه گرفتار بىكارى مطلق بودم بر آن شدم كه آرزوى ديرين برگردانيدن تجارب الامم را به فارسى به كار بندم ، پس دو جلد پنجم و ششم آن را كه زنده ياد « آمد روز » تحقيق و چاپ كرده بود ترجمه نمودم . چون مصحح ياد شده پنجاه و شش صفحه‌ى آغاز جلد پنجم را كه مطالب آن در تاريخ طبرى هست و نياز بدان نمىديد ، انداخته بود ، من براى كامل بودن ترجمه ، آن بخش را نيز از روى نسخه‌ى عكسى مجلس از روى دستنوشت ايا صوفيه ،

--> [ ( 1 ) ] . اين پيشگفتار كيتانى را پرويز اذكائى به فارسى گردانيد و در يادنامه‌ى فخرائى به سال 1363 خ . ص 339 - 347 چاپ كرد .