أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
170
تجارب الأمم ( فارسى )
مظفر براى جنگ با او گسيل شد . پس از آن بيشتر ، آن مال به ماهيانهء سپاهيان و ديگر هزينههاى سپاه مىرسيد . باقى آن پول نيز در اثر برداشتهاى علوى از بخشهاى همسايهء مصر كاهش يافت . ابن فرات گفت : ولى علوى از ماه صفر سال [ سيصد و ] نه گريخته است ، پس بايد اين پيمانكار خراج دو سال پس از آن را بپردازد . آيا دو ميليون دينار را از اين پيمانكار گرفتند ؟ پاسخ [ على بن عيسى ] نگاهدارى نشده است . [ ابن فرات ] در پايان گفت : * امير مؤمنان دستور داده است دارائى كه با خيانت به او گرد آوردهاى ، از تو خواسته شود ، پس بىفشار بدانها خستوان شو ! و جان خويشتن از شكنجه برهان ! على بن عيسى گفت : من از توانگران نيستم و نمىتوانم بيش از سه هزار دينار بپردازم . سپس دربارهء حقوق وابستگان از او بازپرسى نموده گفت : تو ماهيانهء بانوان و فرزندان و پادوها و سواران [ دربار ] را كه من پنج سال در نخستين و دومين دوران وزيرى و كشوردارى خود به مبلغ چهل و پنجهزار دينار در ماه ، از برداشت ديهها و املاك ويژهء دربار مىپرداختم ندادهاى . اين پول در يك سال به پانصد و چهل هزار دينار ، و در همهء اين مدت به شش ميليون دينار مىرسد . تو آنها را يا خورده و يا نابود كردهاى ! على بن عيسى گفت : آنچه را من از اين ديهها برداشت كردهام و از دادن آن به بىنيازان [ دربار ] جلوگيرى كردم ، به درد كمبود درآمد از هزينه زدم ، تا بودجه برابر باشد و نيازى به دست يازيدن به « بيت المال ويژه » نباشد . من برداشت و هزينه كردن آن چهل و پنجهزار دينار را كه تو به وسيلهء كارگزاران از درآمد پيشكشها ، برداشت مىكردى ، نيز نادرست دانستم به آنان دستور دادم آنها را نگيرند و بزدايند ، زيرا راهى براى هدر دادن دارائى دولت و ستم بر مردم مىبود * كه كشور را به ويرانى مىكشيد . دست و دل باز بودن تو در هزينه از آن بود كه هر گاه « بيت المال همگانى » كم داشت به « بيت المال ويژه » حوالت مىدادى ، تو وابستگان [ دربار ] را خشنود مىنمودى و بيت المال را نابود ! و اين گونه سخنان تكرار مىشد . سپس دربارهء پيشكشها و جنگ افزار ، كه براى قرمطيان فرستاده و نامهها كه