أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
148
تجارب الأمم ( فارسى )
بفرستد . مقتدر را ، با آن همه دارائى كه از او گرفته بود شرم آمد كه ندهد ، و فرستاد . سپس ابن فرات خواهش كرد ، هنگام گذار از آنجا به دو سرى بزند تا چيزى را كه نوشتنى نيست و با پيام نشايد ، به دو بگويد . مقتدر كه گاه به گاه * نزد ابن فرات مىرفت و رايزنى مىنمود ، بر او در آمد . همين كه ابن فرات او را ديد برخاسته ، سر كيسهء زر باز كرده ، جلو پايش بر زمين ريخته گفت : اى امير مؤمنان ! من به تو گفتهام كه دارائيت را چپاول و تلف مىكنند و با آن خاصه خرجيها مىنمايند ، چه گوئى دربارهء كسى كه يك تنه هر ماه هلالى اين مبلغ كه دوازده هزار دينار است از دارائى تو را مىخورد ؟ . مقتدر در شگفت شده بود گفت : واى بر تو ! او كيست ؟ گفت : على بن محمد بن حوارى و اين جز پولهائى است كه به عنوان نزديك بودن و ويژگى با تو و برداشتهايش از ديهها ، به او مىرسد و جز در آمد كارگزاريهاى او و جز . . . و جز . . . مىباشد ، سپس دينارها را به مقتدر پس داده گفت : خواستم با چشمان خودبينى كه با دارائى تو چه مىكنند ، كه ، شنيدن كى بود مانند ديدن ! مقتدر در حالى برخاست كه روند كار پيش چشمش بزرگ آمد و نسبت به ابن حوارى سخت خشمگين بود . چون اين انگيزهها فراهم آمد مقتدر بر آن شد كه وزيرى را به ابن فرات باز گرداند ، به روز پنجشنبه نه روز مانده از ربيع دوم [ 1 ] ، هنگامى كه على بن عيسى رو به دار السلطان
--> [ ( 1 - ) ] M : متن : يوم الخميس لتسع بقين من شهر ربيع الآخر . . . مشكويه در اين كتاب روز شمار رخدادها را ، اگر در نخستين نيمهء ماه بود ، با تعبير : « چند روز گذشته از . . . » بيان مىنمايد ، و هر گاه در نيمهء دوم ماه بود با عبارت : « ل . . . بقين من . . . چند روز باقيمانده از . . . » معين مىكند . چنان كه در خ 5 : 333 / 342 / 354 و مانند آن ديده مىشود . پس مشكويه مانند ديگر گنوسيستهاى مسلمان ، آغاز همهء ماهها را بنابر قانون « نوروز و سى روز » كه معلا بن خنيس م 145 ه . از امام ششم شيعه حضرت صادق ( ع ) م 148 ه . روايت كرده است ، با شمار روزها معين مىكرد ، نه با ديدن هلال ماه ، و چون ماه قمرى ( شهر هلالى ) 29 روز و نيم است ، ايشان 12 ماه سال قمرى از محرم تا ذى حجه را يكى در ميان 30 و 29 روز ثابت فرض مىكردند ، پس محرم ، ربيع يكم ، جمادى يكم ، رجب ، رمضان ، ذى قعده ، هميشه سى روز به شمار