پناهنده شدن غلامش به سلطان مىترسيد او را تا « رى » پيگيرى كرد . تا آنكه * ابن فرات به او نامه نوشته او را آرام كرد ، تا به خراسان بازگشت . وزير « ديار ربيعه » را به بارس واگذار كرده ، او را بدانجا گسيل داشت . بخشهاى ارمنستان و آذربايجان را نيز به يوسف بن ابى الساج واگذار كرده پيمان بست ، كه ساليانه يكصد و بيست هزار دينار به بيت المال همگانى پايتخت [ 1 ] بپردازد و پس او از دينور به آنجا رفت [ 2 ] . سال دويست و نود و هفتم آغاز شد در اين سال طاهر و يعقوب دو پسر محمد بن عمرو بن ليث [ صفارى ] را اسير به

--> [ = ] البته در زمان مشكويه نگارندهء اين كتاب ( م 421 ) هنوز مانند زمان مقدسى ( 375 ه ) زبان آذربايجان لهجه‌اى از زبان فارسى بوده ، و در هيچ شهر آن زبان تركى رواج نداشته است . ن ك « احسن التقاسيم » ص پ 562 . [ ( 1 - ) ] M . متن : « بيت المال العامة » . مقابل « بيت المال الخاصة » ص 61 پانوشت 3 . [ ( 2 - ) ] M : از رخدادهاى سال 7 - 296 ه كه مشكويه آن را شايد آگاهانه به فراموشى سپرده است بنيانگذارى دولت فاطميان در شمال آفريقا است كه ابن اثير در حوادث آن سال و طقطقا ص 356 آن را ياد كرده‌اند كه مىتوان آن را چنين خلاصه نمود : چون سلاح ايده‌ئولژيك گنوسيسم اسلامى به دست فاطميان براى روشن‌فكران آن سامان پذيرفتنىتر از ايده‌ئولژى سنيان بود به گرد فاطميان گرد آمدند و حكومت را تشكيل داده ، دست بغداد را از آنجا بريدند . ولى دورى فاطميان از سرچشمهء گنوسيسم ايرانى ، ايشان را كم كم سنى زده كرد ، تا پس از مرگ منتصر در 487 ه دو دستگى و جدائى مستعليان مصر و نزاريان تندرو ايرانى ( صباحيان ) آشكار شد ، حسن و صباحيان در كوه‌هاى قاينات تا الموت سنگر بندى كردند ، ( البته ايشان نيز كم كم سنى زده و در سدهء هفتم معدوم شدند ) ولى مستعليان مصر با سرعت بيشتر رو به سنىزدگى رفتند و گنوسيسم فلسفى در ايشان بمرد ، پس علت وجودى و بقاء دولت فاطمى در مصر معدوم شد . در برابر آنان سلاح ايده‌ئولژيك بغداد ، با پذيرش گنوسيسم سنى زده غزالى و يارانش روز به روز برنده‌تر مىشد ، تا آنجا كه به سال 564 ه فاطميان مصر براى دفاع در برابر فرنگيان صليبى از نور الدين ترك سنى دست نشاندهء بغداد در سوريه كمك خواستند و او كردان ايوبى را براى كمك به ايشان فرستاد . ايوبيان هر چند