هرودت ( مترجم : هدايتى )
5
تاريخ هرودت ( فارسى )
گفته شد كه نه تنها هردوت خود مطلبى درباره زندگانى خود نقل نكرده ، بلكه مؤلفان قديم نيز چيزى دربارهء او نقل نكردهاند و صرفنظر از متن مختصرى كه از سوئيداس باقى است و لوحه قبرى كه اتين از اهل بيزانس به او نسبت داده و متن كوتاهى از اوزب ( Eusebe ) ، سند و مدرك تاريخى ديگرى درباره او در دست نيست . متن مختصرى كه از سوئيداس درباره هردوت باقى است بقدرى كوتاه و مختصر است كه ميتوان آن را نظير توضيح ساده يك كتاب لغت تاريخ دانست . اين نويسنده باستان درباره هردوت چنين مينويسد : « هردوت فرزند ليگزس ( Lyxes ) و دريو ( Dryo ) بود و در هاليكارناس در خانوادهاى اصيل و نجيب تولد يافت . او برادرى داشت كه تئودور ( Theodore ) ناميده شد . هردوت براى فرار از چنك ليگداميس ( Lygdamis ) دومين جانشين آرتميز ( Atremise ) از هاليكارناس به شهر ساموس ( Samos ) گريخت ( آرتميس مادر پيزيندليس ( Pisindelis ) و جدهء ليگداميس بود ) . در ساموس بآموختن زبان محلى يونانى پرداخت و تاريخى در نه جلد تحرير كرد كه با زمان سلطنت كورش پادشاه پارس و كاندول پادشاه ليدى آغاز مىشود . همين كه به هاليكارناس باز - گشت ، بر فرمانرواى مطلق العنان اين شهر فائق آمد ولى چون با مشكلات فراوان و رقابتهاى سياسى مواجه شد از روى ميل به شهر توريوم ( Thurium ) كه در آن زمان مهاجرين آتنى در حال تأسيس آن بودند رفت و در آن شهر مقيم شد . وى در همان شهر درگذشت و در ميدان بزرك شهر مدفون شد . ولى جمعى عقيده دارند كه او در پلا ( Pella ) درگذشت . كتابهايش بنام نه تن از ارباب انواع و خداوندان هنرهاى ظريف معروف است » . سوئيداس در يكى ديگر از متون خود مدعى است كه هردوت را عموئى بوده است كه پانيازيس ( Panyasis ) نام داشته و از شعراى معروف هاليكارناس بوده است . اتين از اهل بيزانس ( Etienne de Byzance ) يكى ديگر از مؤلفان و تذكره نويسان قديم است كه درباره هردوت مختصر اطلاعى بما داده است . اين مؤلف در جائى كه از شهر توريوم سخن ميگويد متن نوشتهاى را كه بر سنگ قبر هردوت حك