محمد مهدى ملايرى

7

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

هدف ما در گذشته‌هاى دور ، يعنى در آن هنگام كه شرق اسلامى از مراكز دانش و فرهنگ جهان به شمار مىرفت ، پيوستگى معنوى ملت‌هاى فارسى زبان و عربى زبان و ارتباط بين دو فرهنگ ايرانى و عربى هم به اندازه‌اى بود كه كمتر نويسنده و دانشمند و فيلسوف بزرگى از افق شرق طالع مىشد كه از سرچشمه‌هاى اين‌دو فرهنگ سيراب نشده و از گنجينه‌هاى علمى و ادبى هردو زبان سرمايه نيندوخته باشد . ولى با سپرى شدن آن دوران به همان نسبت كه ستارهء علم و معرفت در اين نقطه از جهان روى به افول نهاد ، پيوند اين‌دو فرهنگ نيز به تدريج سستى گرفت ، و آشنايى اين ملت‌ها از اوضاع و احوال يك‌ديگر نيز رفته رفته كمتر شد ، تا اين اواخر كه آن روابط معنوى ديرين به درجه‌اى از ضعف رسيد كه اگر همين مردمى كه در گذشته داراى چنان پيوندهاى استوار بوده‌اند مىخواستند از حال و وضع يك‌ديگر خبرى كسب كنند ، ناچار مىبايستى به آنچه ديگران دربارهء آن‌ها نوشته‌اند مراجعه نمايند ، و همسايگان نزديك خود را از دريچهء چشم بيگانگان دور به بينند ؛ و معلوم است اطلاعاتى كه تنها از چنين راه‌هايى به دست آيد اگر هم خلاف حقيقت يا دور از واقع نباشد راهنماى صديقى هم نمىتواند بود ، و در هرحال براى معرفى دوستان ديرين به يكديگر كافى نيست . در عصر حاضر كه با پيدايش مؤسسات علمى و دانشگاه‌هاى متعدد در كشورهاى شرقى گام‌هاى بلندى در راه توسعهء فرهنگ برداشته شده ، البته اوضاع با گذشته فرق زياد كرده است . امروز در دانشگاه‌هاى اين كشورها براى شناختن