محمد مهدى ملايرى
63
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
مسايل امروز زبانهاى فارسى و عربى در پرتو كتاب سيبويه آنچه از آن به مسايل امروز زبانهاى فارسى و عربى تعبير مىشود دشوارىهايى است كه اين زبانها در فراگيرى و همگامى با دانش و فرهنگ امروز با آن روبهرو هستند ، و ذكر كتاب سيبويه هم در اين زمينه بدينسبب است كه آن كتاب نخستين كتاب جامعى است كه در دستور زبان عربى تأليف شده ، و سيبويه هم در هنگامى دست به تأليف آن كتاب زده كه زبان عربى كموبيش در همين وضعى بوده كه امروز زبانهاى فارسى و عربى با آن روبهرو هستند ؛ يعنى با فرهنگها و زبانهاى ديگرى سروكار يافته بوده كه براى فراگيرى آنها به صورتى كه در اركان زبان رخنهاى پديد نيايد آمادگى قبلى نداشته . و هرچند آن كتاب در زبان عربى و براى زبان عربى تأليف شده ولى چون اصول و ضوابطى كه در آن آمده از طبيعت زبان استخراج شده ازاينرو با طبيعت زبان فارسى هم قابل انطباق است و مراجعهء به آن پرتوى بر مسايل اين زبان هم خواهد افكند . تاريخ آشنايى ايرانيان و اعراب با نمودهاى تمدن غرب و اثرپذيرى از آن متفاوت است . عربىزبانان مصر و سوريه و لبنان خيلى زودتر از ايرانيان با اين نمودها آشنا شدند . معمولا نخستين برخورد اعراب را با غربيان در حملهء ناپلئون