محمد مهدى ملايرى

397

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

نويسندگان اصلاح‌طلب و داستان خط و زبان عربى در سال جارى دو كتاب يكى به شكل رساله‌اى كوچك و ديگرى به صورت كتابى نسبتا بزرگ در بيروت منتشر گرديد . رسالهء كوچك شامل طرحى است براى اصلاح خط عربى ، و كتاب نسبتا بزرگ متضمن تحقيقات و مطالعاتى است دربارهء صرف و نحو اين زبان و پيشنهادى براى اصلاح يا به عبارت ديگر تغيير مباحث آن ، به‌طورىكه آموختن عربى كه اكنون در اثر همين عوامل و عوامل ديگرى ، هم براى عربىزبانان و هم براى ديگران ، دشوار و خسته‌كننده است ساده و آسان گردد . چون گمان مىرفت كه آشنايى با افكار نويسندگان و فضلاى عرب ، و اطلاع از نظرياتى كه آنان براى اصلاح خط و زبان خود ابراز مىدارند براى آن دسته از خوانندگان يا نويسندگان فارسىزبان هم كه به اين‌گونه موضوعات از نظر كلّى علاقه‌مندند سودمند باشد ، ابتدا در نظر آمد كه مطالب اصلى آن‌دو كتاب در اين مجله به فارسى خلاصه شود ، ولى چون براى خوانندگانى كه از جريان اين بحث و جدل كه ساليان دراز است در مطبوعات عربى گاه‌وبيگاه روى مىدهد سابقهء ذهنى ندارند چنين خلاصه‌اى بىثمر مىنمود ؛ از اين‌رو مناسب دانسته شد كه ابتدا دربارهء علل و عواملى كه موجب پيدايش اين‌گونه نظريه‌ها در زبان عربى شده و تحولاتى كه تاكنون در آن حاصل گرديده اطلاعات جامعى تا آنجا كه در