تهيه نموده و شامل سىصد كتاب است . انتخاب اين فهرست يكى بدين‌جهت است كه چنين بررسى اگر براساس عدهء بيشترى از كتب صورت گيرد به‌دقت و صحت نزديكتر خواهد بود و ديگر بدان‌جهت كه اين فهرست چاپ شده ( كتاب العيد ، دانشگاه امريكايى بيروت ، 1967 ، مقاله دكتر كمال اليازجى ) و در دسترس است ، ولى فهرست نخست هنوز به چاپ نرسيده است . و آنچه از اين فهرست مورد استفاده ما خواهد بود آمارها و اطلاعاتى است دربارهء نوع و كيفيت و موضوع و زمان تأليف اين كتب كه در قسمت اول اين مقال ذكر خواهد شد ، و قسمت دوم آن اختصاص به بررسىهاى ديگرى دارد دربارهء مسايلى كه گمان مىرود توجه به آنها براى تحقيق در علل و عوامل ترقى و انحطاط علم و انديشه در جهان اسلام مفيد باشد . - 1 - [ فهرست تعداد كتب در دوره‌هاى مختلف ] اگر اين فهرست را براساس كمى يعنى تعداد كتب تقسيم بر دوره‌هاى مختلفى كه در آنها تأليف شده‌اند و بدون در نظر گرفتن رشته‌هاى مختلف علوم بسنجيم چنين آمارى در دست خواهيم داشت : سدهء اول هجرى / تعداد كتاب / 3 سدهء دوم / تعداد كتاب / 15 سدهء سوم / تعداد كتاب / 37 سدهء چهارم / تعداد كتاب / 51 سدهء پنجم / تعداد كتاب / 49 سدهء ششم / تعداد كتاب / 40 سدهء هفتم / تعداد كتاب / 44 سدهء هشتم / تعداد كتاب / 22 سدهء نهم / تعداد كتاب / 17