محمد مهدى ملايرى
270
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
سدهء دهم / تعداد كتاب / 6 سدهء يازدهم / تعداد كتاب / 13 سدهء دوازدهم / تعداد كتاب / 3 جمع 300 كتاب علت اينكه در اين فهرست اين يكى دو قرن اخير به حساب نيامده آن است كه از اوايل قرن سيزدهم هجرى به بعد دورهء برخورد فرهنگ اسلامى با فرهنگ و تمدن جديد است كه خود دورهاى است جداگانه و داستانى جداگانه دارد . چنانكه از اين آمار برمىآيد ، در طى اين 12 قرن بزرگترين رقم را از لحاظ عدد قرنهاى چهارم و پنجم هجرى دارا هستند كه در اولى 51 و در دومى 49 كتاب از اين سىصد كتاب تأليف شده و كمترين رقم را قرنهاى اول و دوازدهم داشتهاند كه هركدام داراى 3 كتاب از اين رقم هستند ، با توجه به اين توضيح كه سه كتابى كه تأليف آنها به قرن اول اسلامى نسبت داده شده در واقع مواد اصلى و مطالب آنها مربوط به اين قرن است ولى جمعآورى و تأليف آنها به صورت كتاب در قرنهاى بعد صورت گرفته است . و اگر اين فهرست را باز هم از لحاظ كمى ، ولى برحسب موضوعهاى مختلف علوم و بدون درنظر گرفتن دورههاى تاريخى بسنجيم چنين نسبتى در دست خواهيم داشت : ادبيات ، اعم از شعر و نثر و لغت و غيره 33 درصد علوم شرعى و دينى 11 درصد رجال و شرح احوال و تراجم 11 درصد تاريخ 10 درصد فلسفه 7 درصد