محمد مهدى ملايرى
227
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
دولت ساسانى بود و برخى از پادشاهان و بزرگان آن دولت هم در آنجا كاخها و باغهاى زيبا داشتند . اين محل را با پايتخت دولت ساسانى در آن روز تقريبا همان فاصله و نسبت بود كه امروز شهرستان كرج با تهران پايتخت كنونى ايران دارد . بغداد را در دورهء ساسانيان اين خصوصيت هم بود كه هرساله در فصلى معين يك بازار بزرگ تجارتى به مدت يك ماه در آنجا تشكيل مىشد و از بسيارى از شهرهاى دور و نزديك شاهنشاهى ايران بازرگانان با كاروانهاى بزرگ و پر از كالا براى دادوستد به آنجا روى مىآوردند . اين بازار را در تاريخ آن روزگار صيت و شهرتى بهسزا بود و تا اواخر قرن اول اسلامى هم گاهگاه نشانى از آن در تواريخ اسلامى ديده مىشود . « 1 » بنابراين بغداد از قديم يكى از مراكز اجتماعات و آداب و رسوم و فرهنگ ايرانى بود و وقتى كه در زمان عباسيان مركز خلافت اسلامى گرديد نه تنها اين خاصيت خود را از دست نداد بلكه به همانگونه كه مصالح ساختمانى قصور آن از كاخهاى شاهى تيسفون تأمين مىگرديد قسمت عمدهاى از جمعيت اين شهر را هم ساكنان قديم تيسفون تشكيل مىدادند كه براى كار و شغل يا استفاده از مزاياى اين مركز جديد كه در همسايگى شهرى كه رو به ويرانى مىرفت قد مىافراشت به آنجا منتقل مىشدند ، و در بين آنها بايد صنعتگران و پيشهوران و هنرمندان را هم كه در زندگى عمومى مردم اثرى عظيم داشتند به حساب آورد ، و طبيعى است كه اين مردم آداب و رسوم و زبان و سنتهاى ديرين خود را هم با خود به محل جديد منتقل مىساختند . در چنين محيط و در تحت حمايت وزراى ايرانى و نويسندگان و مؤلفان و مترجمانى كه غالبا يا ايرانى و يا تربيتشدهء دست آنان بودند ادبيات جديد زبان عربى - كه در واقع تركيبى بود از ادب و فرهنگ هردو ملت - تكوين يافت . ديگر اينكه زبان عربى همان خاصيتى را كه در هضم و تحليل كلمات
--> ( 1 ) . براى تفصيل بيشتر در اين موضوع رجوع شود به « دليل خارطة بغداد قديما و حديثا » تأليف الدكتور مصطفى جواد و الدكتور احمد سوسة ، بغداد 1958 ( فصل اول و دوم ) .