محمد مهدى ملايرى

221

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

به مناسبت تشكيل كنگرهء ايران‌شناسان در تهران به منظور پىريزى طرحى جامع براى تدوين تاريخ ايران از منابع تحقيق دربارهء ادبيات ساسانى با آن‌كه در تاريخ ايران از دورهء ساسانى بيش از دوره‌هاى ديگر قبل از اسلام اطلاعات تاريخى در دست هست ، ولى با وجود اين از آثار فرهنگى و علمى و ادبى آن دوره نه چيز قابلى كه شايستهء چنان دوره‌اى باشد به ما رسيده و نه اطلاعات صحيحى دربارهء خصوصيات ادبى و علمى آن دوره - خارج از حدود كليات - در دست پژوهندگان است . اين بىخبرى را معمولا به اين علت مىدانند كه در حملهء اعراب آثار فرهنگى و علمى ايران از ميان رفت ، و در اين مورد غالبا به رواياتى كه دربارهء نابود ساختن كتابخانه‌هاى ايران و مصر وارد شده اشاره مىنمايند . اين علت البته آسانترين علتى است كه مىتوان براى اين امر ذكر كرد ولى مسلما صحيح‌ترين يا لااقل تنها علت نيست ، چون هرقدر دامنهء تحقيق در منابع فرهنگى اسلام و ادبيات زبان عربى توسعه مىيابد بيشتر معلوم مىشود كه حوادث قرن اول اسلام ، هرچند اثر بسيار نامساعدى بر آثار فرهنگى و ادبى ايران داشته و قسمتى از آن آثار هم به سبب جنگها و آشفتگيهاى ناشى از آن از ميان رفته ، ولى موجب نابودى همهء آثار فرهنگى ايران به آن اندازه كه باعث چنين بىخبرى باشد نگرديده ، زيرا قسمت زيادى از آن آثار و مؤلفات پس از آن حوادث هم در خاندانها و برخى مراكز علمى و مذهبى ايران باقى ماند