به نام « تاجنامه » خوانده مىشده است ، نامى كه در عنوان عربى كتاب جاحظ هم راه يافته و به‌هرحال آنچه در آن ترديد روا نيست اين است كه قواعد و قوانينى كه جاحظ در اين كتاب آورده همان قواعد و قوانينى بوده كه در دربار ساسانى مورد عمل و واجب الرعايه بوده است . كتاب جاحظ گذشته از اهميتى كه از لحاظ دست‌يافتن به بسيارى از آداب و رسوم دربار ساسانى دارد ، از لحاظ مطالعات مشترك فارسى - عربى هم داراى اهميتى بسزاست ، زيرا اين كتاب نمودار مرحله‌اىست از مراحل متعددى كه آثار ايرانى از زمانى كه به زبان عربى درآمده تا زمانىكه به خورد زبان عربى رفته و جزئى از آن گرديده است پيموده ، و آن مرحله‌اىست كه آن اثر هويت خود را بعنوان يك اثر خالص ايرانى از دست داده ، ولى هنوز همهء نشانيهاى آن از ميان نرفته و مىتوان آن را با دقت و بررسى بازشناخت . « 1 » روشى كه نمونهء بارز آن در كتاب التاج جاحظ ديده مىشود ، يعنى اين‌كه براى بيان رسوم دربار و دولت خلفا نخست به سابقهء آن در دوران ساسانى بپردازند ، در نوشتهء برخى از مؤلفان دوره‌هاى بعد هم البته به صورت كم‌رنگ‌ترى ديده مىشود و از آنها مىتوان اطلاعات بيشترى دربارهء دربار ساسانى به دست آورد . مثلا جهشيارى ( درگذشته به سال 331 ) در كتاب الوزراء و الكتّاب نزديك به هشت صفحه از مقدمهء آن را به آيين ايرانيان به وزيران و دبيران و ديوانها و اهتمام شاهان به اين امر اختصاص داده . از آن جمله آنچه به آيين دربارى ارتباط مىيافته و در اين‌جا درخور يادآورىست اين است كه همهء طبقاتى كه در دربار حضور مىيافته‌اند موظف بوده‌اند كه لباس خاص طبقه و شغل خود را دربر داشته باشند كه شاه بوسيلهء آن هم طبقهء اجتماعى و هم شغل

--> ( 1 ) . براى آگاهى بيشتر در اين‌باره نگاه كنيد به نوشته‌اى از نويسندهء اين مقال با عنوان : « از منابع تحقيق دربارهء ادبيات ساسانى » ، كه بمناسبت تشكيل كنگرهء ايران‌شناسان در تهران به منظور پىريزى طرحى جامع براى تدوين تاريخ ايران در مجلهء الدراسات الادبية ، شماره‌هاى 3 و 4 ، سال هشتم ، بيروت ، 1967 م - 1345 ه . ش انتشار يافت . اين مقاله در نشريهء ايرانشناسى ، كتابخانهء پهلوى در بهمن 1346 نيز نقل گرديد .