جداگانه به نام تاجنامه‌ها و آئين‌نامه‌ها « 1 » منتشر ساختم . يكى از آن مطالب كه من در طى بحث و بررسيهاى خود به آن برخوردم اين بود كه « تاجنامه » در ادبيات ساسانى نام يك كتاب نبوده بلكه عنوان عام كتابهايى بوده كه مطالب آنها به گونه‌اى به شاهان ساسانى ارتباط مىيافته . كريستن سن هم با توجه به عنوان كتابى كه ابن مقفع از فارسى به عربى ترجمه كرده و ابن نديم آن را به نام كتاب التاج فى سيرة انو شروان خوانده ، وجود تاجنامه‌هايى را هم در موضوعهاى خاص احتمال داده بود ، ولى اين احتمال را با ذكر عقيدهء آقاى گابريلى دائر بر اين‌كه تاجنامه جز نام يك كتاب نبوده و عبارت « فى سيرة انوشروان » در فهرست ابن نديم الحاقىست قرين ساخته بود ، بىآنكه در تأييد احتمال خود نظرى ابراز دارد . « 2 » از تاجنامه‌هايى كه از مآخذ معتبر اسلامى دلائل و اماراتى به وجود آنها مىتوان يافت چهار كتاب است كه يكى از آنها مبناى كار جاحظ در تأليف كتاب التاج فى اخلاق الملوك بوده ، كتابى كه به‌سبب اشتمال آن بر آيين و رسوم مىبايستى جزء آيين‌نامه‌ها به شمار مىرفته ، ولى به علت اختصاص آنها به شاهان و دربار ايشان

--> - بكتب تاجنامه فى الادب فارسى الساسانى » ، الدراسات الادبية ، سال اول ، شمارهء اول ، ص 29 - 67 ، بيروت ، 1959 م . ؛ 2 - « كتب آيين‌نامه و المقاطع الباقية منها فى المصادر العربيه » ، الدراسات ، سال اول ، شماره‌هاى 2 و 3 ، ص 15 - 39 ، بيروت 1959 م . و خلاصهء ترجمهء آن به فارسى با عنوان « آيين‌نامه‌هاى پهلوى و آثار باقىماندهء آنها در مآخذ عربى » ، همان مأخذ ، ص 109 - 122 ؛ 3 - مقاله‌اى به فارسى در دو بخش با عنوان « كتاب التاج فى سيرة انوشروان » كه پژوهشى بود دربارهء كتابى كه به همين عنوان در فهرست ابن نديم ، ص 118 ، آمده . بخش اول ، الدراسات الادبية ، سال سوم ، شمارهء 3 ، ص 238 - 264 . بخش دوم ، الدراسات الادبية ، سال سوم ، شمارهء 4 ، ص 346 - 387 ؛ 4 - مقاله‌اى به فارسى با عنوان « دربارهء يكى از تاجنامه‌هاى ساسانى » ، الدراسات الادبية ، سال ششم ، شماره‌هاى 3 و 4 ، بيروت ، 1964 و 1965 م . ( 1 ) . اين كتاب كه جزء انتشارات دانشگاه لبنان انتشار يافت به عربى و جلد اول از كتابى مفصلتر بود كه مىبايستى موضوع ترجمه‌هاى عربى از نوشته‌هاى فارسى ساسانى در آنها مورد بحث و بررسى قرار گيرد ، ولى جز اين يك جلد منتشر نشد . عنوان اين كتاب چنين است : الترجمة و النقل عن الفارسية فى القرون الاسلامية الاولى ، الجزء الاول ، كتب التاج و الآيين ، منشورات قسم اللغة الفارسية و آدابها فى الجامعة اللبنانية ، بيروت ، 1964 . ( 2 ) Christensen , Iran Sous Les Sassanides , P . 58 .