مؤلف اين كتاب عربى ، كتاب خاصى را در اين زمينه از دوران ساسانى در اختيار داشته روشن نيست . احمد زكى پاشا مصحح كتاب التاج در جايىكه راجع به اختلاف اسلوب نگارش اين كتاب با اسلوب نويسندگى جاحظ سخن مىگويد بر آن است كه جاحظ خود انشاكنندهء اين كتاب نبوده تا مجال سخنورى و بسط كلام داشته باشد ، بلكه كار او در اين كتاب اين بوده كه آنچه را از آيين ايرانيان در كتب ايشان يافته نقل كند و آنها را با آنچه از شيوخ خود دربارهء خلفاى اسلامى مىشنيده بهم بپيوندد و همه را به شكل اين كتاب عرضه بدارد . « 1 » و كراتشودسكى خاورشناس روسى در نامه‌اى كه در همين موضوع به مصحح كتاب التاج نوشته و در مقدمهء آن كتاب چاپ شده ، پس از اشاره به كتابى كه در فهرست ابن نديم به همين نام التاج به ابن مقفع نسبت داده شده « 2 » احتمال داده كه شايد اين هردو كتاب يعنى هم كتاب منسوب به جاحظ و هم كتاب ابن مقفع مستند به كتابى به همين نام التاج باشد كه ابن نديم در جاى ديگر از كتاب فهرست ، « 3 » آن را از مؤلفات ايرانيان شمرده است . كريستن سن هم احتمال داده كه جاحظ قواعد و قوانينى را كه در اين كتاب آورده از كتاب گاهنامه يا آيين‌نامهء ساسانى گرفته باشد . « 4 » نويسندهء اين مقال در سالهايى كه در دانشگاه لبنان در چارچوب ادبيات تطبيقى دو زبان فارسى و عربى ، كه در آن زمان موضوع اصلى تحقيقات در بخش فارسى آن دانشگاه بود ، دربارهء نوشته‌هايى كه در قرنهاى نخستين اسلامى از فارسى ساسانى به عربى ترجمه شده است جست‌وجو مىكردم دربارهء آنچه در عربى به نام « كتاب التاج » و « كتاب الآيين » در مآخذ مختلف عربى اسلامى آمده به مطالب ديگرى برخوردم كه آنها را در همان سالها در چند مقاله به عربى و فارسى در نشريهء آن بخش ، الدراسات الادبية « 5 » و سپس با تفصيلى بيشتر در كتابى

--> ( 1 ) . همان كتاب ، مقدمه ، ص 38 . ( 2 ) . الفهرست ، چاپ فلوگل ، ص 118 . ( 3 ) . همان كتاب ، ص 305 . ( 4 ) . Iran Sous Les Sassanides , P . 397 . ( 5 ) . اين مقاله‌ها عبارتند از : 1 - محمد محمدى ملايرى ، « كتاب التاج للجاحظ و علاقته -