نوشته‌اند « دهويه و ششويه بمعنى عشر و سدس است و چون در صدر اسلام كتابچه‌هاى مالياتى عرب به زبان فارسى بود ، و در اسلام خمس و زكات از منابع درآمد به شمار مىرفت و خمس در فقه بر شش قسمت منقسم مىگرديد ، ظاهرا در فارسى به رقم ششويه نگاهدارى مىشد ، و مؤيد اين معنى گفتهء صالح است كه گويد به جاى دهويه و ششويه ده و نصف ده مىنويسم . نصف ده خمس است كه همان خمس مالياتى باشد . » « 1 » و آقاى دكتر آذرنوش در ترجمهء فارسى كتاب فتوح البلدان در ذيل همين عبارت دربارهء كلمه ششويه نوشته‌اند : « همانطور كه در جمله بعد ذكر مىشود ششويه يعنى « نصف ده » . يعنى در حقيقت پنجويه ، اما در همه نسخ ششويه است . اين مسأله براى دخويه « 2 » نيز حل ناشده مانده است ، وى در تعليقات خود بر فتوح البلدان مىگويد كه از دزى « 3 » تقاضاى حل آن را كرد و از او نيز ترجمهء صحيحى به دست نياورد . تجدد ضمن ترجمهء اين بخش ( كه در الفهرست هم آمده است ) مىگويد از آن باب ششويه مىگفته‌اند كه زكات بر شش بخش مىشده و يك بخش آن را برمىداشتند . . . ولى اين توجيه هم مورد پسند استاد مينوى واقع نگرديد » « 4 » علت اين آشفتگى در معنى عبارت و تفسيرهاى ناسازگارى كه براى كلمهء ششويه شده اين است كه به معادل عربى اين كلمه كه صالح ذكر كرده ، چنان كه بايد توجه نشده و ذهن محققان و مترجمان فاضل هم به اين نكته معطوف نشده

--> ( 1 ) . فهرست ابن نديم ترجمهء رضا تجدد ، چاپ دوم ، تهران 1346 خورشيدى ، ص 442 . ( 2 ) . دخويه خاورشناس معروف كه كتاب فتوح البلدان بلاذرى را نخستين‌بار تصحيح و با تعليقات عالمانه چاپ كرده است . ( 3 ) . Dozy خاورشناس هلندى كه در دانشگاه مادريد استاد زبان و ادبيات عربى بود ، مؤلف كتاب معروف Supplement aux Dictionnaires Arabes كه ذيلى است عالمانه بر قواميس عربى و در آن لغت‌هايى را كه در فرهنگهاى عربى نيامده است جمع كرده و ديگر " فرهنگ البسهء عربى " است كه آقاى دكتر حسين على هروى به فارسى ترجمه كرده است و بنام " فرهنگ البسهء مسلمانان " جزء انتشارات دانشگاه تهران به شمارهء 1087 به چاپ رسيده است . ( 4 ) . فتوح البلدان ، بخش مربوط به ايران ، ترجمهء دكتر آذرتاش آذرنوش ، انتشارات بنياد فرهنگ ايران ، تهران ، 1346 ، ذيل ص 109 .