ضيف » نوشته‌اند گويا رفوت جمع رفت فارسى است به معنى رفتن و معناى آن اوامر ماضيه است ، اين گمان بجا است . در همان دوره‌ها اين معنى در فارسى هم با عبارت رسم رفته ( رسم گذشته - معمول قديم ) بيان مىشده است . از تاريخ بيهقى : « و وقت نماز خطبه بر رسم رفته كردند » . « پس [ مسعود ] كوتوال را گفت بر اثر ما به لشگرگاه آى با جمله سرهنگان قلعه تا خلعت وصلت شما به رسم رفته داده آيد . . . » . « اشتران سلطان را به ديو لاخها به رسم رفته گسيل كردند . . . » . « رسم رفته است كه چون وزارت به محتشمى رسد آن وزير مواضعه نويسد . . . » . « پس از آن اعيان شهادت و خطهاى خود را بدان نويسند ، چنان كه رسم رفته است » . از مسعود سعد : به رسم رفته چو رامشگران و خوش‌دستان * يكى بساخت كمانچه يكى نواخت رَباب « 1 » الرّزنامج اين هم از اصطلاحاتى است كه خوارزمى زير عنوان اسماء الذكور و الدفاتر و الاعمال ذكر كرده و گويد معنى آن كتاب روز است ؛ زيرا آن دفترى است كه در آن تمام كاركرد روزانه را اعم از دريافتها و پرداختها و جز اينها ثبت مىكنند « 2 » . اين كلمه شكل عربى همان « روزنامه » فارسى است كه در دوران اسلامى در همهء ديوانها چه عربى و چه فارسى در همين معنى يا معنى نزديك به آن به كار مىرفته . در تاريخ قم به صورت روزنامه درآمده و در آنجا هم دفترى است از دفترهاى ديوان خراج . « 3 » روزنامجه غير از ديوان خراج در ديوانهاى ديگر هم كاربردى داشته و همچنين در غير ديوان هم براى دفتر يادداشت و ثبت وقايع روزانه به كار مىرفته

--> ( 1 ) . لغتنامهء دهخدا در « رفته » . ( 2 ) . مفاتيح ، ص 37 . ( 3 ) . تاريخ قم ، ص 150 .