است . در كتاب الجماهر بيرونى « 1 » از قول ناخداى كشتى از روزنامج سخن رفته ، و در كتاب يتمة الدهر ثعالبى از روزنامجهء صاحب بن عباد كه ظاهرا دفتر يادداشت روزانهء او و كتابى بزرگ شامل مطالب مختلف ادبى و علمى هم بوده ياد شده ، و ياقوت هم در معجم الادباء از همين كتاب كه آن را الروزنامجه لاسماعيل بن عباد نوشته ياد كرده است . و اما در عربى معاصر روزنامه به آن چيزى گفته مىشود كه در فارسى معاصر براى آن كلمهء عربى تقويم را به كار مىبرند ، يعنى دفترى كه نام روز و ماه و سال و برآمدن آفتاب و تحويل سال و اين قبيل آگاهيها در آن ثبت مىشود ؛ و اين هم نوعى دادوستد لغوى ميان فارسى و عربى است . « 2 » ستوقه به گفتهء خفاجى صورت عربىشدهء سه توى فارسى است كه به معنى سه طبقه يا سه لايه است و مراد از آن درهمى بوده ناخالص كه مواد ديگر آن بيشتر از نقرهء آن بوده و آن را با آب نقره مىپوشانده‌اند . « ستّوق ، بر وزن تنّور و ستّوق بر وزن قدّوس و تستوق بضم هردو تا بر وزن عصفور ، درمى است ناروا و بهزج معرّب سه تو است ، يعنى سه طبقه و پوشيده شده است به نقره » ( شرح قاموس ) . السّفتجه خوارزمى آن را در اصطلاحات ديوان خزانه ذكر كرده و گويد عربىشدهء سفته است . اين كلمه در كتاب خوارزمى در هردو صورت آن ، يعنى هم شكل عربى و هم فارسى آن به ضم سين چاپ شده و در فرهنگهاى عربى ، هم به ضم سين آمده ، ولى

--> ( 1 ) . الجماهر فى معرفه الجواهر ، ص 260 . ( 2 ) . آگاهى بيشتر از اين نوع دادوستد لغوى ميان فارسى و عربى را در مقاله‌اى از نگارنده با عنوان « چند مورد كه در زبان عربى كلمهء فارسى و در زبان فارسى كلمهء عربى به كار مىرود ، در مجلهء « الدراسات الادبيه » نشريهء كرسى زبان و ادبيات فارسى دانشگاه لبنان ، بيروت . . . خواهيد يافت .