محمد مهدى ملايرى
46
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
پارسيان در ايام دولت خويش به كار مىبردهاند بدينگونه آورده : رم دفيره كه خط همگانى و عامه بوده . استاد فقيد بهار در سبكشناسى به حق احتمال داده كه اين نام تحريف هام دبيره باشد كه در روايت ابن نديم هم به نقل از ابن مقفع ذكر شده است . گشته دفيره ( الكستج در روايت ابن نديم ) . نيم گشته دفيره ( نيم كستج در روايت ابن نديم ) . فرورده دفيره ( كتابة الرسائل در روايت ابن نديم ) . بهار گويد : در زبان پهلوى فرورتك به معنى منشور و رسائل پادشاهى است . ر . ك . درخت آسوريك . راز دفيره ، و معناى آن كتابت اسرار و ترجمهها است « 1 » . بهار به دنبالهء نام اين خط گفتهء ابن نديم را هم دربارهء راس سهريه ، كه بدان منطق و فلسفه را مىنوشتند و پيش از اين گذشت ، آورده و از آن چنين پيداست كه وى آن گفتهء ابن نديم را با اين گفتهء حمزه منطبق دانسته است . دين دفيره ( دين دبيريه در روايت ابن نديم ) . وسف دفيره و معناى وسف دفيره جامع كتابتها است و آن كتابتى بود مشتمل بر لغات امم از روم و قبط و بربر و هند و چين و ترك و نبط و عرب . بهار پس از نقل اين گفته در حاشيه نوشته است « وسف و هروسف به زبان پهلوى يعنى همه و هر ؛ و وسف دبيرى به معنى دبيرى همگانيست ، و شرحى كه بعد از آن از اشتمال لغات امم مىدهد معقول نيست » . روايت مسعودى مسعودى در التنبيه و الاشراف پس از بيان اينكه كتاب اوستا كه زردشت آورد داراى بيست و يك سوره و هر سورهاى در دويست ورقه بود ، گويد : و
--> ( 1 ) . ترجمه معمولا به سخن يا نوشتهاى گفته مىشد كه به صورت معمّا بيان مىشده و براساس آن به جاى حروف كلماتى كه معادل آنها قرار داده بودند گذارده مىشده است .