نقدينه‌هاى خزانه بوده است ؛ « 1 » يعنى تقريبا همان وظيفه‌اى كه خوارزمى در قرن چهارم براى آن ذكر كرده است ، ما نمىدانيم كه نظر هرتسفلد مبتنى بر چه قرائن يا اماراتى است ، ولى آنچه از تركيب اين كلمه استنباط مىشود اين است كه عنوان گاهبد در اصل - يعنى در همان زمان كه اين وظيفه در دربار ساسانيان به وجود آمده - منصب كسى بوده است كه اشراف بر مراتب و حفظ ترتيب آنها داشته و مانند مؤبد و سپهبد و هيربد و دبيربد ، دارندهء چنين منصبى هم يكى از بزرگان دربار ساسانى به شمار مىرفته ، و مىتوان احتمال داد كه اشراف بر امر خزائن هم به عهدهء او بوده يا بعدها جزء وظائف او شده است « 2 » و با از ميان رفتن وظيفهء اصلى و نخستين او كم‌كم در اين شغل دوم شهرت‌يافته و در ديوان به عنوان نگهبان مسكوكات و نقدينه يا خزانه‌دار شناخته شده است . آنچه اين نظر را تأييد مىكند گذشته از تركيب لغوى اين كلمه اشاره‌اى است كه در نوشتهء مسعودى دربارهء كتاب گاهنامه آمده و آن توجه به ترتيب اين مراتب و مشاغل است برطبق اصولى كه در آن دوران مورد عمل بوده است . توجه به اين گفته ازاين‌رو در موضوع مورد گفتگوى ما مهم است كه مسألهء ترتيب درجات و بالا و پائين بودن آنها و دقت شديد در رعايت اين امر ايجاب مىكرده است كه براى حفظ اين ترتيب و رعايت تمام امورى كه بدان ارتباط مىيافته فرد يا دستگاهى وجود داشته باشد كه وظيفهء او حفظ اين مراتب و جلوگيرى از اختلال يا تداخل آنها باشد و ازاين‌رو ، هم منطقى و هم معقول به نظر مىرسد كه چنين وظيفه‌اى بر عهدهء گاهبد بوده باشد و اگر بخواهيم آن وظيفه را در محدودهء اصطلاحات امروز تعريف كنيم بايد آن را با دستگاهى كه در حال‌حاضر مشرف بر سازمان

--> ( 1 ) . هرتسفلد ، بايكولى ، شمارهء 247 ، به نقل كريستن سن از او در ايران ساسانى ، صفحهء 118 . ( 2 ) . سعيد نفيسى در اين‌باره نوشته است : يكى از اصطلاحات ادارى و مناصب دورهء ساسانى كه در دورهء اسلامى هم مدتها در ايران رواج داشته و حتى تازيان آن را به كار برده‌اند اصطلاح گهبذست كه تازيان معرّب كرده و جهبذ گفتند و به جهايذه جمع بسته‌اند . ظاهرا اين كلمه مشتق از گاه و گه به معنى مقام است و گهبذ گويا به معنى صاحب مقام و درجه باشد . . . ( تاريخ تمدن ايران ساسانى ، ص 282 - 281 ) .