وسيلهء علماى فلك و رياضى اقدام گرديد و اين كار در حدود 223 سال پس از وضع تاريخ جلالى و در سال 700 هجرى قمرى كه مصادف با سال 692 سال خراجى بود صورت گرفت . و اين همان تاريخى است كه به تاريخ غازانى مشهور گرديده و سالهاى اين تاريخ شمسى عينا نظير تاريخ جلالى است و فرق آن دو فقط در مبدأ تاريخ است و هرماه و هرروز از سالهاى آن عينا همان ماه و همان روز از سالهاى جلالى است و اسامى ماهها هم در اين تاريخ همان اسامى ماه‌هاى ايرانى بوده ولى بعدها در تقويمها ماه‌هاى سال غازانى را به اسامى تركى ثبت كرده‌اند . « 1 » مشكلى كه در طى تاريخ اسلامى چه در دوران خلفا و جه در دولتهاى مختلف اسلامى پيوسته با آن مواجه بودند اين بود كه اگر سال را صرفا قمرى حساب مىكردند در امر خراج و محاسبات مالى و وصول عايدات دولتى و پرداخت مخارج خلل پيدا مىشد و اگر با سال شمسى عمل مىكردند تاريخ سال با تاريخ سال هجرى قمرى فرق پيدا مىكرد و همين امر هم چنان كه ديديم باعث

--> ( 1 ) . گاهشمارى ، ص 164 - در كتاب ظفرنامهء منظوم حمد الله مستوفى كه كمى پس از وضع تاريخ غازانى يعنى در سال 734 هجرى قمرى تأليف شده از قول غازان خان در علت اين عمل چنين گويد : دگر چونكه شاهى در ايران يكى است * بديوان تواريخ يك رويه نيست سر سال هركس دگرگونه است * وزان كار اين ملك وارونه است گروهى هلالى كنند اختيار * گروهى خراجى شمارد شمار گروهى از اين هر دوان بگذرد * سر سال از فروردين بشمرد كه نوروز گبرى بود نام آن * ز ايام كسرى است هنگام آن گروهى ز اسكندرى دم زنند * گروهى حساب از جلالى كنند من اين جمله تاريخ‌ها بفكنم * يكى سازم و نام خانى كنم سر سال نوروز و فصل بهار * كه باشد شب و روز بر يك قرار در آن سال نوروز فصل بهار * ز هجرى شده هفتصد و يك شمار ده و دو ز ماه رجب رفته روز * نهادند تاريخ گيتىفروز يكى گشت در ملك ايران حساب * و راهست تاريخ خانى خطاب از گاهشمارى ، ص 297 - 296 ، بنقل از نسخهء خطى موزهء بريتانى .