( چنان كه نوشته‌اند به تحريك مأمون در حمام كشته شد ) ، مأمون يحيى را بركشيد و به اسلامش تشويق كرد و يحيى به دست او مسلمان شد و از خاصان مأمون گرديد و هنگامى كه مأمون به طرسوس رفت و يحيى هم ملازم او بود ، يحيى در طرسوس درگذشت و در حلب در گورستان قريش به خاك سپرده شد و گور او كه تا زمان ابن نديم نامش بر آن نگاشته بوده در آنجا معروف بوده است . يحيى چهار پسر داشت به نامهاى محمد و على و سعيد و حسن . محمد در ادب و بلاغت و نويسندگى شهرت يافت . زبانى فصيح داشت و از هنر موسيقى و نجوم آگاه بود . او صاحب چندين تأليف و اخبار مشهور بود و از جملهء كتابهاى او كتابى بود در اخبار شاعران . على نخست به محمد بن اسحق بن ابراهيم موصلى « 1 » پيوست و آنگاه در خدمت فتح بن خاقان وزير معروف متوكل درآمد كه خود از بزرگان و شاهزادگان بود و براى او كتابخانه‌اى ترتيب داد و از كتابهاى خودش و از كتابهايى كه براى فتح بن خاقان نويساند ، « 2 » آن اندازه در آنجا كتاب گردآورد كه تا آن زمان در هيچ كتابخانه‌اى آن مقدار كتاب گرد نيامده بود . على در اواخر روزگار معتمد خليفهء عباسى درگذشت و در سرّمن راى ( - سامره ) به خاك سپرده شد . دربارهء اين على حكايات و اخبارى نقل شده كه از آنها معلوم مىشود وى را در روزگار چند تن از خلفاى عباسى شأن و شوكت و قدر و منزلتى بوده ، از نديمان و هم‌نشينان متوكل و از خاصان و مقدمان ايشان شمرده مىشده و اين منزلت را در زمان جانشينان متوكل تا روزگار معتمد همچنان حفظ كرده و آن

--> ( 1 ) . در الفهرست اين كلمه به صورت المصعبى چاپ شده ، ولى ظاهرا اشتباه است و بايد الموصلى باشد ، چنان كه در متن تصحيح شد . زيرا على چنان كه نوشته‌اند از شاگردان اسحق موصلى بوده و از وى موسيقى آموخته و كتابى هم به نام كتاب اخبار اسحاق بن ابراهيم در شرح حال او تأليف كرده است . ( 2 ) . در چاپ فلوگل اين عبارت به صورت « حما استكتبه الفتح » و در چاپ دوم « حما اسكتبه للفتح » آمده و اين دوم صحيح‌تر است .