چنان بدانها نزديك بوده كه رازهاى خود را با او در ميان مىگذاشته‌اند و او را بر همهء اسرار و اخبار خود امين مىشمرده‌اند . على ، هم روايت شعر مىكرد و هم خود شاعرى خوش‌سخن بود . از اسحاق تعليم گرفته بود و زمان او را درك كرده و او را ديده بود . او صنعت ( كيميا ) مىدانست و چند كتاب تأليف كرده بود ، از آن جمله كتابى در شرح‌حال شاعران قديم و اسلامى و كتاب اخبار اسحاق بن ابراهيم و كتاب الطبيخ . اين على بن يحيى همان است كه استاد فقيد كراچكوسكى در كنفرانس خود دربارهء « آغاز پيدايش جغرافياى رياضى در نزد اعراب « 1 » به مناسبت ذكر ابو معشر بلخى و تحوّلى كه در بغداد در انديشهء او پيدا شد از او و از كتابخانه‌اش به نقل از ياقوت « ارشاد الاديب ، ج 5 ، ص 467 » چنين ياد كرده است : « على بن يحيى منجم در كركر « 2 » كه از توابع قفص « 3 » در نزديكى بغداد است ، دهى داشت كه در آن كاخى باشكوه بود و در آن كاخ كتابخانهء بزرگى بود كه آن را « خزانة الحكمه » يا « گنج خرد » مىخواندند و مردم از هر شهرى به آنجا روى مىآوردند و در آنجا اقامت مىگزيدند و از كتب ، انواع دانش مىآموختند . همهء كتابها در اختيار آنها بود و از همگى نگهدارى مىشد و هزينهء

--> ( 1 ) . اين كنفرانس در انجمن جغرافيائى اتحاد جماهير شوروى در تاريخ 23 ژوئن 1940 ميلادى ايراد شد و سپس فصلى از كتابى گرديد به نام « تاريخ ادبيات جغرافيائى عرب » كه اصل آن به زبان روسى در سال 1957 ميلادى منتشر شد و در سال 1961 آقاى صلاح الدين عثمان هاشم آن را به عربى برگرداند و در قاهره به چاپ رسانيد . من بخشى از آن را كه با آغاز پيدايش دانش جغرافياى رياضى در زبان عربى ارتباط مىيافت به فارسى برگرداندم و در مجلهء « الدراسات الادبية » كه به عنوان نشريهء كرسى فارسى دانشگاه لبنان منتشر مىساختم به چاپ رساندم و شرح بالا از همان ترجمه گرفته شده است ( ن . ك . الدراسات الادبية ، سال هشتم ، شماره‌هاى 1 و 2 ، ص 79 ، بيروت ، بهار و تابستان 1345 شمسى . ( 2 ) . كركر ناحيه‌اى است از بغداد كه قفص هم داخل آن است ( ياقوت ، در كركر ) . ( 3 ) . قفص دهستان مشهورى است كه ميانهء بغداد و عكبرا نهاده شده و نزديك بغداد است . جاى لهو و لعب و گردش و تفريح و مجالس خوش‌گذرانى است . شرابهاى خوب بدانجا منسوبند و ميخانه‌هاى فراوانى در آن هست و شاعران نام آنجا را زياد در اشعار خود آورده‌اند ، از آن جمله ابونواس . . . ( ياقوت در قفص ) .