اشاره‌اى بشود ، و آنها كتابها و نوشته‌هايى هستند كه معمولا جزء آثار مؤلفين اسلامى شمرده مىشوند ولى در واقع بايد آنها را جزء آثار ساسانى شمرد ، زيرا اينها يا ترجمه مستقيم از آن آثار بوده‌اند ، و يا تقليدى بسيار نزديك از آنها . از اين دسته مىتوان چندين كتاب از كتابهايى را كه ابن نديم در فهرست نوشته‌هاى على بن عبيدة الريحانى برشمرده است « 1 » ذكر كرد . على بن عبيدة الريحانى از نويسندگان و مؤلفان نامى قرن دوم هجرى است ، دبيرى توانا بوده و نزد مأمون قدر و منزلتى فراوان داشته و از خاصان وى به شمار مىرفته . ابن نديم كتب متعددى از آثار او را ذكر كرده كه در آن ميان چهار كتاب از آنها به‌طور قطع از همين گونه آثارى است كه نام برديم . اين چهار كتاب عبارتند از : كتاب « مهر آذر چشنس » . كتاب « كيلهراسف الملك » . كتاب « روشنايىنامه » يا « روشنانپك » . كتاب « ادب جوانشير » . دربارهء كتاب اول اين مطلب قابل ذكر است كه در ضمن آثار اخلاقى ايران چنان كه ديديم كتابى به همين نام وجود داشته كه پس از ترجمه به عربى به نام كتاب « مهر آذر جشنس الموبدان الى بزرجمهر بن البختگان » معروف شده و ما آن را در همين كتاب به شمارهء 3 وصف كرديم . در آنجا از مترجم اين كتاب از فارسى ساسانى به عربى نامى برده نشده ولى شايد به استناد همين نامى كه در مؤلفات على بن عبيدة الريحانى آمده بتوان احتمال داد كه مترجم آن كتاب همين على بن عبيدة بوده ، و اين كتابى هم كه در ضمن تأليفات او شمرده شده همان كتاب ساسانى از ترجمه‌هاى او بوده نه از تأليفات او . گرچه مىتوان اين احتمال را هم داد كه به نام مهر آذر جشنس نيز مانند ساير حكماى معروف ادبيات ساسانى اندرزنامه‌هاى متعددى وجود داشته و مجموعه‌اى كه على بن عبيده فراهم آورده بوده غير از اين كتابى بوده كه به صورت پرسش و پاسخ بين مهر آذر جشنس و

--> ( 1 ) . الفهرست ، ص 119 .