محمد مهدى ملايرى
254
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
دلسوز شما هستم . « اى مردم ، كسى كه اين خصلتهاى نكوهيده را در نفس ما زنده كند آن اجر و اعتبارى كه در اثر جنگ با دشمنان در نزد ما يافته بود از دست مىدهد . زيرا اين كار زيانبارتر و ترسناكتر و گرفتاركنندهتر و بدفرجامتر از هر چيزى است . و بدانيد كه بهترين شما ، اى مردم كسى است كه با يارى كردن من در جلوگيرى از هواى نفس خود بر آن اجر و اعتبار گذشتهء خود اجر و اعتبارى ديگر بيفزايد . و بدانيد كسى را كه در برابر اين دشمن زبون گردد ، در برابر آن ديگرى نيز زبون خواهد شد ، و آنكه بر اين دشمن چيره شود بر آن ديگرى نيز پيروز خواهد گرديد . زيرا سرافرازى و نيرو و فرمانروائى با صلح و آرامش و الفت و دوستى و همدستى و نيكخواهى شما حاصل گردد ، همچنان كه حسدورزى و سركشى و سخنچينى و پراكندهدلى جز سرافكندگى و ناتوانى و نابودى دو جهانى ثمرى ببار نخواهد آورد . پس آنچه كه شما را بدان فرمان داديم بر خود لازم شمريد و از آنچه شما را از آن بازداشتيم بپرهيزيد . هيچ نيروئى جز با پشتيبانى خداوند نيست . « غمخوارى اهل نياز و مهماننوازى غريبان را بر خود فرض بدانيد ، هر كس با شما همجوار است حق جوار او را گرامى داريد ، با مردمانى كه از ملتهاى ديگر در ميان شما بسر مىبرند نيكرفتارى كنيد زيرا آنان در پناه من هستند ، آنها را نوميد مسازيد و بر آنها ستم روا مداريد و بزرگى مفروشيد و سخت مگيريد ، زيرا سختگيرى موجب نافرمانى گردد . در برابر برخى از آزار آنان شكيبا باشيد ، امانت و پيمان خود را نگه داريد و آنچه را كه از اين گونه اخلاق به شما سفارش كردم حفظ كنيد ، زيرا ما هرگز نديديم كه ملك و ملتى نابود شود جز با ترك اين اخلاق ، و نه ملك و ملتى به زيور صلاح آراسته گردد جز با پيروى از اين اخلاق و در همه كارها اعتماد ما به خداوند است . » دو قطعهاى كه ابن مسكويه از كتاب انوشروان نقل كرده است به همين جا پايان مىپذيرد . اين دو قطعه از روى ترجمهء عربى كه در جلد اول كتاب تجارب الامم چاپ عكسى از صفحه 187 تا صفحه 215 نقل شده است به فارسى برگردانده شد .