المهندسين و الارثما طيقيين و الموسيقيين و الحسّاب و المنجمين و صنّاع الا لات و اصحاب الحيل و الحركات » پس از ذكر عمر بن فرخان و اين‌كه وى كتاب « الاربعه » بطلميوس را تفسير نموده گويد « و از كتابهاى او است كتاب المحاسن و كتاب اتفاق الفلاسفة و اختلافهم فى خطوط الكواكب » . « 1 » اينوسترانزف معتقد است كه كتاب المحاسن كه در اين باب ذكر شده از كتابهاى علمى كه معمولا بايد در اين باب ذكر شود نيست ، بلكه چون ابن نديم در مقام ذكر كتب عمر بن فرخان بوده از اين جهت نام اين كتاب را هم استطرادا برده است . به عقيدهء وى اين كتاب المحاسن كه ضمن مؤلفات عمر بن فرخان ذكر شده ترجمه‌اى بوده است از يكى از كتب ادبى و اخلاقى ايرانى از نوع كتابهاى اخلاقى دينى و زردشتى كه معمولا به‌عنوان شايست نشايست خوانده مىشده‌اند ، كتابهايى كه معمولا در آنها خصلتهاى نيك و منشهاى ستوده در برابر اضداد آنها كه منشهاى نكوهيده و صفتهاى ناپسند باشند قرار داده مىشده‌اند كه در عربى گاهى به‌صورت المحاسن و گاهى به‌صورت ( المحاسن و الاضداد ) يا ( المحاسن و المساوى ) از آن تعبير شده است . و به‌نظر وى بسيار محتمل است كه عمر بن فرخان كه خود ايرانى بوده و با خاندانهاى ايرانى مانند يحيى بن خالد و فضل بن سهل پيوستگى داشته در ضمن كتابهاى نجومى فارسى كه ترجمه كرده كتابى هم از نوع ادب و اخلاق ترجمه كرده باشد و اين همان كتابى باشد كه به نام كتاب ( المحاسن ) معروف شده و ابن نديم آن را جزء كتابهاى وى ذكر كرده است . در فهرست كتابهاى ابو ريحان بيرونى كتابى هم به نام « فى الفحص عن نوادر ابى حفص عمر بن الفرخان » ديده مىشود كه چنان‌كه نوشته‌اند در 240 صفحه بوده است . ظاهرا اين كتاب مشتمل بر نظريات و آراء نجومى و فلسفى عمر بن فرخان و شايد مشتمل بر اخبار و رواياتى هم دربارهء او بوده است .

--> ( 1 ) . الفهرست ، ص 277 .