محمد مهدى ملايرى
155
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
« اين بختيارنامه مسلما غير از بختيارنامهاى است منظوم و منشور چاپ بمبئى كه داستان پادشاهى را با پسر گمشدهاش نقل مىكند » . « 1 » بههرحال عبارت تاريخ سيستان هم مانند نسخههاى موجود براى تحقيق در موضوع مورد علاقه ما شايستهء بحث و بررسى است . كتاب بختيارنامهء موجود در بعضى از تحريرهاى مختلفش تا به حال چندين بار به طبع رسيده و به بعضى زبانهاى ديگر هم ترجمه شده قديميترين چاپ و ترجمهء آن نسخهاى است كه آن را Sir William Ousely با ترجمهء انگليسى آن در سال 1801 ميلادى در لندن بهطبع رسانيده . در ايران نيز در سال 1310 شمسى نسخهاى را كه برتلس در سال 1926 ميلادى در لنينگراد چاپ كرده بود در سال دوازدهم مجلهء ارمغان تجديد چاپ شد و اخيرا آقاى دكتر عبد المجيد بدوى آن را به عربى ترجمه نموده و به نام « الأمير بختيار » با مقدمهاى در قاهره به چاپ رسانده است . « 2 » ولى چون بحث ما در اينجا راجع به تحريرهاى فارسى بختيارنامه و ترجمههاى آن نيست از تفصيل اين موضوع مىگذريم « 3 » و به موضوع ديگرى مىپردازيم كه از نظر بحث ما داراى اهميت بيشترى است ، و آن ترجمهء عربى قديم اين قصه است كه چند تحرير مختلف از آن وجود دارد و بعضى از آنها به چاپ هم رسيده است و چون خود من در حال حاضر هيچ يك از تحريرهاى آن نسخهء عربى را در دسترس ندارم لذا براى تكميل اين مطلب خصوصيات اين نسخهها را از نوشتهء آقاى دكتر صفا كه در هنگام تصحيح تحرير
--> ( 1 ) . همان مصدر ، ص ز ، حاشيه 2 . ( 2 ) . الامير بختيار ، عرّبه عن الفارسيه الدكثور امين عبد المجيد بدوى دار المعارف بمصر ، سنة 1971 . ( 3 ) . براى اطلاع بيشتر در اين مورد رجوع كنيد به : مقدمه نسبتا مفصل و جامع آقاى دكتر صفا بر كتاب بختيارنامه ، چاپ دانشگاه تهران ، 1345 . مقدمه آقاى دكتر امين عبد المجيد بدوى بر ترجمه عربى اين كتاب كه ذكر آن گذشت . و براى اطلاع از نسخههاى خطى اين كتاب به : E . Blochet , Catalogue des Manuscrits Persans , Vol . 4 , P . 14 - 18