محمد مهدى ملايرى

14

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

نظارت داشته به وسيلهء همين مرزبان ( مرزبان الباديه ) منصوب شده بوده است . ذكر اين مرزبان به مناسبت ذكر مدينه كه در آن زمان به نام الطيبه و يثرب خوانده مىشده و ذكر قريظه و نظير كه از سوى همان مرزبان و عامل او به سرپرستى او قبيله اوس و خزرج منصوب شده بوده‌اند آمده است . « 1 » و ديگر دادفروز گشنسبان مرزبان عمان و بحرين است كه در ميان عربها به نام المكعبر معروف بوده و ذكر او ، هم در روايات عربى و در آنچه به نام ايام العرب خوانده شده آمده و هم در رويدادهاى سالهاى نخستين اسلامى . به نقل طبرى از گفتهء مصعب بن زبير اين دادفروز يا مكعبر خواهر جارود از روساى قبايل عبد قيس را به زنى گرفته بوده « 2 » و در سال 23 هجرى كه در توّج فارس جنگى ميان شهرك فرمانده دسته‌اى از سپاه ايران با حكم بن ابى العاص كه از سوى عبد الله بن عامر بن كريز عامل بصره در اين نواحى به تاخت‌وتاز مشغول بود در گرفت اين مكعبر در سپاه شهرك بود از او بريد و به حكم بن ابى العاص پيوست . « 3 » و ديگر باذان فرمانرواى ايرانى يمن در دوران خسرو پرويز است كه به مناسبت نامه‌اى كه بنابر روايات ، خسرو پرويز دربارهء پيغمبر ( ص ) به او نوشته بود ، و همچنين به مناسبت اسلام او و يارانش در يمن و حوادث ديگر نام در رويدادهاى اين دوران ذكر شده . « 4 » و ديگر شهر جانشين باذان است كه در فتنهء اسود عنسى كه در يمن به دعوى پيغمبرى برخاسته بود به قتل رسيد ، و در حوادث آن سالها نامش برده شده . « 5 »

--> ( 1 ) . « و كان عليها - المدينه » و على تهامه فى الجاهليه عامل من قبل مرزبان الباديه يجبى خراجها و كانت قريظه ملوكاملكوها على المدينه على الاوس و الخزرج و فى ذلك يقول شاعر الانصار : تودى الخرج بعد خراج كسرى - و خرج من قريظه و النضير ( المسالك و الممالك ، ص 128 ) . ( 2 ) . طبرى ، 2 / 802 . ( 3 ) . طبرى ، 1 / 9 - 3698 . ( 4 ) . طبرى ، 1 / 958 و 1010 و 1040 و 1572 و 1574 و 1755 و 1763 و 1851 - 1853 و 1864 و 1898 و 3 / 2555 . ( 5 ) . طبرى ، 1 / 1852 - 1855 .