وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى انتشار يافت مندرج است . دربارهء دو كتاب ديگر يعنى كتاب آيين‌نامه و كتاب تاج هم نويسنده اين سطور پيش از اين‌ها مطالبى نوشته بود كه به‌صورت مقالاتى در فصلنامه « الدراسات الادبيه » سال اول ( 1338 ) مقاله « آيين‌نامه‌هاى پهلوى » و سال سوّم شماره سوم ( 1340 ) « كتاب التاج فى سيره انوشروان » بخش اوّل و سال سوّم شماره چهارم « كتاب التاج فى سيره انوشروان » بخش دوم به چاپ رسيده . . . و همچنين در كتابى به نام « كتب التاج و الآيين » كه به عربى در دانشگاه لبنان منتشر شده به چاپ رسيده است كه خلاصه آن‌ها در اين‌جا پس از شرح حال ابن مقفع نقل مىشود . غير از اين كتابها ابن مقفع كتابهاى ديگرى هم از فارسى ساسانى به عربى ترجمه كرده بود كه در اين صورت ذكرى از آنها نرفته و نام يا اثر آنها از مآخذ ديگر تاريخى به‌دست مىآيد . يكى از آنها كتابى است كه مسعودى دوبار در مروج الذهب از آن ياد كرده . نام اصلى اين كتاب در مروج الذهب به‌صورتى تحريف شده كه تصحيح آن دشوار است . « 1 » ظاهرا نام آن سكيسران بوده . مسعودى در يك مورد اسم مترجم

--> ( 1 ) . نام اين كتاب در نسخه‌هاى مروج الذهب به صورتهاى مختلف و تحريف شده آمده است مانند « كتاب البنكش و كتاب النسكين » . به‌نظر بلوشه از خاورشناسان معروف همهء اين شكلهاى مختلف تحريف شدهء كلمهء « بندهش » مىباشد ؛ و مرحوم عباس اقبال نيز نظر وى را بدين علت تأييد نموده كه آنچه را مسعودى در وصف اين كتاب گفته منطبق با كتاب « البندهش » مىشود ، و آنچه هم كه در تاريخ سيستان آمده ، كه قسمت عمدهء آن بين سالهاى 400 و 493 هجرى تأليف شده است و نام اين كتاب در آنجا به‌صورت « كتاب بىدهشتى گركان » وارد شده ، نيز به عقيده آن مرحوم مويد اين نظر است ، زيرا اين كلمه را هم نقل كرده ، و شايد خود مؤلف تاريخ سيستان ترجمهء عربى كتاب بندهش را در اختيار داشته يا خبر چنين ترجمه‌اى را در كتاب ديگرى ديده است . ( رجوع كنيد به شرح حال عبد الله بن مقفع تأليف عباس اقبال آشتيانى ، برلن 1306 شمسى 1927 ميلادى ، ص 59 ) . و نظر بروكلمن آن است كه اين كتابى كه مسعودى در اينجا ذكر كرده همان كتاب خداينامه است كه ترجمه عربى آن به نام « سير ملوك العجم » معروف شده است . يا اينكه « بنكش » و « سكيسران » عنوان دو فصل از آن كتاب بوده است . ( براى اطلاع بيشتر دربارهء اين كتاب رجوع كنيد به فرهنگ ايرانى و تأثير -