محمد مهدى ملايرى

124

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

مجاورت ، يا رفت‌وآمد ، يا به وسيلهء زبان تركى در قلمرو عربى خلافت عثمانى وارد شده و بيشتر در زبانهاى محلى اين مناطق رواج يافته‌اند . البته جستجو و تحقيق دربارهء همه اين كلمات كه خود مستلزم كار و كوشش فراوان است براى زبان فارسى نتايج بسيار ارزنده‌اى خواهد داشت ولى آنچه از نظر تحقيق در ادبيات دوره ساسانى كه مورد گفت‌وگوى ما در اين مقال است اهميت خاص دارد كلمات دستهء اول و دوم هستند يعنى كلماتى كه در دوره‌هاى قبل از اسلام و در قرنهاى نخستين اسلامى وارد اين زبان شده‌اند . چون آن كلمات يا از زبان دورهء ساسانى است و يا از زبان نزديك به‌همان عصر كه فرق زيادى با زبان آن دوره نداشته و در هرحال نمودارى از زبان آن دوره است . اينها مطالبى بود كه فهرست‌وار براى معرفى يكى از منابع تحقيق در ادبيات دورهء ساسانى ذكر شد ، و شايد احتياج به يادآورى نباشد كه براى تحقيق در ادب و فرهنگ ايران در دوره‌هاى مختلف تاريخى منابع خارجى بسيارى بايد مورد بحث و تحقيق قرار گيرد ، زيرا فرهنگ ايران در هيچ‌يك از دوره‌هاى تاريخى خود در داخله مرزهاى ايران محصور نمانده و همواره قلمرو تأثير آن وسيعتر از مرزهاى جغرافيايى و ملى آن بوده و ازاين‌رو است كه يكى از مطالب مهم در پژوهش تاريخى فرهنگ ايران تحقيق دربارهء آثار آن در زبانهايى غير از زبان فارسى و در سرزمين‌هايى خارج از مرز و بوم ايران است .