عراق در چنبرهء تعريب و تحريف در مقدمه اين كتاب شمه‌اى دربارهء تعريب نام‌هاى جغرافيائى و آثار گمراه‌كنندهء آن بر تحقيقات تاريخى و جغرافيائى اين سرزمين گذشت ، و به اين نكته هم اشاره شد كه براى پرهيز از لغزشهائى كه در نتيجهء همين تعريب و پىآمدهاى آن ممكن است براى پژوهندگان پيش آيد شايد لازم باشد كه در آغاز بسيارى از مباحث جغرافيائى اين منطقه يك بحث و بررسى اضافى هم دربارهء نامها و دگرگونىهائى كه در آنها پديد آمده ، براى بازشناختن اصل و تبار گذشتهء آنها به عمل آيد ، و اگر تعريب يا تحريفهائى در آنها رخ داده باشد آنها هم باز نموده شوند تا بدين‌ترتيب راه تحقيق در آنها هموار گردد . و عراق هم يكى از اين نامها است و اگر آن را يكى از لغزشگاههاى مهم اين بحث و بررسى بخوانيم سخنى به گزاف نگفته‌ايم ، چون اين كلمه هم از لحاظ لفظ و معنى دچار تعريب شده ، و هم از لحاظ مصداق و موقع جغرافيائى دستخوش تغيير و تحول گشته . و هم در دوره‌هاى مختلف تاريخى با حدس و گمانهاى ناصواب بر تيرگىها و ابهامهائى كه آن را فراگرفته بوده است افزوده شده و همهء اينها باعث گرديده كه بحث و بررسى دربارهء اين كلمه خود جزئى از مباحث تاريخى اين منطقه گردد . و بدين‌سبب است كه سخن دربارهء عراق به گفتارى جداگانه اختصاص يافت بدين اميد كه با مرورى مجدد بر آنچه دربارهء آن از لحاظ جغرافيائى در مآخذ تاريخى و جغرافيائى آمده و با آشنائى با آراء و عقايد مختلفى كه دربارهء آن از نظر لغوى ابراز شده راهى به شناخت صحيح آن بازگردد . باشد كه با باز شدن آن از ابهامى هم كه بخش مهمّى از تاريخ اين دوران را فراگرفته است كمى بكاهد .