گفتار بيست و سوم ريشه‌هاى كهن فارسى در بصرهء قديم مغيرة بن شعبه و زبان فارسى * قصر المرأة و نهر المرأة * قصر هزاردر * نهر الاساورة * اسواران ايرانى و عبيد اللّه بن زياد * شعر فارسى در كوچه‌بازارهاى بصره * نشانى از دستور زبان فارسى در زبان عربى بصره * نامهاى قديم فارسى در عربى بصريان قديم * خور و آب‌كن * الگوهاى فارسى در عربى بصريان قديم . ريشه‌هاى كهن فارسى در بصرهء قديم پيش از اين در سخن از تعريب نامهاى جغرافيائى و آثار زيانبار آن بر تاريخ اين دوران به اين مطلب هم اشاره شده بود كه چون تعريب يك نام جغرافيائى معمولا به متروك ماندن نام اصلى و فراموش شدن اصل و تبار آن مىانجامد بدين‌سبب غالبا همهء آثار گذشته و سوابق تاريخى آن نام اصلى هم خودبه‌خود يا با نوعى مسامحه به همين نام معرّب بازمىگشته و همين امر ابهامها و تيرگيهائى در تاريخ اين دوران به وجود آورده كه توجه به آنها و بر طرف ساختن آنها يكى از گامهاى ضرورى در مطالعات تاريخى اين دوران شده است .