در گوشه‌وكنار آن اخبار يافت . به‌هرحال چون عتبة بن غزوان از آغاز ورود به اين محل به شرحى كه گذشت زيستگاه خود و ياران و پيوستگان خود و مركز همهء فعاليتهاى جنگى و غير جنگى خود در همهء اين مناطق را در همين سرزمين بصره قرار داده بود از اين رو بصره از همان آغاز به عنوان مركز حكومت خلفا در اين منطقه شناخته شد . و هنگامى هم كه عتبة با اجازهء عمر به مدينه بازگشت ، مركز جانشين وى هم همچنان در بصره بود و نخستين حاكمى هم كه با عنوان امير براى اين منطقه تعيين گرديد با عنوان امير بصره بوده . مرگ عتبة بن غزوان و امارت مغيرة بن شعبه بازگشت عتبة به مدينه براى اين بود كه از خليفه بخواهد تا او را از اين خدمت معاف بدارد . عمر استعفاى او را نپذيرفت و با دلجويى از او او را دوباره به بصره بازگردانيد ، ولى در بين راه مرگ او را درربود و به بصره نرسيد و عمر فرمان امارت بصره را براى مغيرة بن شعبه كه عتبة او را موقتا به جانشينى خود برگزيده بود فرستاد « 1 » . در سبب استعفاى عتبة از مأموريت بصره نوشته‌اند كه چون عمر به سعد بن ابى وقاص فرمانده نيرويى كه در قادسيه خود را براى حمله به ايران آماده مىكرد نوشته بود عتبة را به بصره بفرستد و او هم او را فرستاده بود ، به شرحى كه پيش از اين گذشت ، سعد بن ابى وقاص عتبة و نيروى زير فرمان او را هم در ابو ابجمعى خود مىانگاشت و با همين ديد با او مكاتبه مىكرد . و عتبة اين را برنمىتافت چه خود را كمتر از سعد نمىپنداشت . و چون اين مطلب را كه دليل استعفاى او بود به عمر گفت ، عمر هم با ذكر محاسن سعد به دلجويى او پرداخت ، ولى براى رفع دلخورى او ، او را به عنوان والى بصره به آنجا بازگردانيد كه خود اميرى مستقل باشد « 2 » . عتبه هنگام بازگشت به مدينه مجاشع بن مسعود را به جانشينى خود برگزيده

--> ( 1 ) . بلاذرى ، فتوح البلدان ، ص 421 . ( 2 ) . بلاذرى ، فتوح البلدان ، ص 424 .