* * * و اما از نظر تقسيمات داخلى آن : از منابع قديم ايرانى آنها كه از سرزمين‌هاى داخلى ايران‌شهر سخن گفته و از شهرهاى آن كم‌وبيش نامى برده و صورتى به دست داده‌اند يكى بندهش است كه در آن علاوه‌بر آنچه در بخش نهم آن دربارهء نحوهء آفرينش‌ها نام كشور ايران‌شهر به عنوان مركز كشورهاى هفتگانهء سرزمين‌هاى جهان ذكر شده كه وصف آن گذشت ؛ در بخش شانزدهم آن‌هم كه دربارهء شهرهاى نامى از ايران‌شهر و خانهء كيان است ، ذكر بيشترى از آن آمده است . در اين بخش جمعا نام هفده سرزمين به عنوان بهترين سرزمين آفريده آمده است كه نخستين آنها ايرانويچ است و آخرين آنها پارس است . « دشت سورى كه بدان سوريان ماندگارند ( كه ) بغداد خدايان آفريده است . پس از ايرانويچ ، دومين بهترين سرزمينى است كه در اين صورت آمده « 1 » . جغرافياى بندهش به عقيدهء گزارنده آن « از يك سو زير تأثير نام‌هاى اساطيرى اوستائى و از سوى ديگر مبتنى بر جغرافياى نجد ايران و جلگه‌هاى آسياى ميانه و بين النهرين در عصر ساسانى و گاه اوايل اسلام است . » « 2 » از ميان سرزمين‌هائى كه در اين بخش ذكر شده دو سرزمين هستند كه « نا ايرانيان بدانها زيند كه يكى سرزمين هندوستان است و ديگرى سرزمينى است كه تازيان در آن زيست كنند » « 3 » * * * رساله در شهرستانهاى ايران و ديگر از منابع ايرانى قديم كه نام ايران‌شهر در آن آمده رسالهء كوچك چند صفحه‌اى به زبان پهلوى است به نام « شهرستانهاى ايران » كه از آن‌هم

--> ( 1 ) . بندهش ، گزارش مهرداد بهار ، ص 133 . ( 2 ) . بندهش ، گزارش مهرداد بهار ، ص 11 . ( 3 ) . اين دو سرزمين در فهرست‌مانندى كه در اين بخش آمده به شماره‌هاى 15 و 16 مشخص شده‌اند .