در حال حاضر ترجمه‌اى روان و خوب به زبان فارسى از آقاى دكتر احمد تفضلى در دست است كه گذشته از توضيحاتى كه دربارهء ويژگيهاى آن نسخه و متن‌هاى متعدد آن و ترجمه‌هائى كه تاكنون از آن شده در مقدمه آن مىتوان يافت در پايان هم يادداشتهائى بر آن افزوده شده كه ارزش تاريخى آن رساله را نمايان‌تر ساخته است « 1 » . رسالهء شهرستانهاى ايران چنين آغاز مىشود : « به نام دادار نيك افزونى بخش . به نام و نيرو و يارى دادار اورمزد و بخت‌نيك . شهرستانهائى كه در زمين ايران‌شهر ساخته شده‌اند ، هركدام در چه روزگارى ، در كجا و به دست كدام سرخدايى ساخته شده است ، به تفصيل در اين رساله نوشته شده است از اين سرآغاز كه هدف پديدآورندهء اين رساله را معلوم مىدارد كه معرفى سازندگان اين شهرها است كه گاه شخصيت‌هاى افسانه‌اى و گاه تاريخى هستند مىتوان تفاوت آن را هم با ايران‌شهر بندهش ، كه در آنجا سخن از آفرينش اين سرزمين‌ها و شهرهاست ، دريافت . در مقدمهء مترجم دربارهء زمان تدوين اين رساله آمده : « تدوين نهائى اين رساله مانند اغلب آثار پهلوى كه امروز در دست داريم احتمالا در قرن سوم هجرى ( نهم ميلادى ) صورت گرفته است . آخرين شخصيت تاريخى كه نامش در متن آمده ابو جعفر منصور دوانيقى دومين خليفه

--> ( 1 ) . اين ترجمه با عنوان ترجمه شهرستانهاى ايران ، در جلد دوم شهرهاى ايران به كوشش محمد يوسف كيانى ، تهران 1368 از صفحهء 333 به بعد چاپ شده است . در مقدمه آن آمده : « اين رساله تاكنون پنج بار به وسيلهء « بلوشه » ، جاماسپ آسانا ، مودى ، ماركوارت ، نيبرگ » چاپ شده و سه بار به زبانهاى اروپائى ( فرانسه - انگليسى ) ترجمه شده است ( نشانى آن چاپها و اين ترجمه‌ها در مقدمه رساله آمده است ) به فارسى نيز دو ترجمه از آن در دست داريم . يكى ترجمه صادق هدايت كه اساس آن همان ترجمهء انگليسى ماركوارت است . بار ديگر آن را سعيد عريان با يادداشتهاى مفيد و بعضى پيشنهادات تازه در قرائت كلمات همراه با آوانويسى لاتين به فارسى ترجمه كرده است . » آقاى دكتر تفضلى ترجمه خود را چنين شناسانده : « در اين ترجمه خصوصا از يادداشتهاى ماركوارت در تعليقات كتابش و نيز از كتابهاى ديگر او و از تحقيقات ديگر دانشمندان استفاده كرده‌ام . . . »