محمد مهدى ملايرى

283

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

از مواردى كه نام رستقباد در تاريخ اين دوران آمده يكى در رويدادهاى سال 75 هجرى و جنگ حجاج با عبد الله بن جارود است كه عبد الله علم طغيان برافراشته و جمع كثيرى را بر حجاج شورانده بود . و ديگر در رويدادهاى سال هشتاد و يك هجرى و جنگ حجاج با ابن الاشعث است كه در طى آن حجاج شكست خورده و به بصره عقب نشسته . و سوم در رويدادهاى سال 90 هجرى و فرار يزيد بن المهلب و برادران او از زندان حجاج است كه در اردوگاه او در همين رستقباد زندانى بودند . و در هرسه اين وقايع حجاج در همين رستقباد فرود آمده و لشگر زده بود . طبرى جنگ حجاج با عبد الله بن جارود را كه در آن عبد الله بن الجارود و بسيارى از يارانش كشته شدند به نام « وقعة رستقباد » ياد كرده « 1 » . بلاذرى نيز خبر اين جنگ را در رستقباد آورده « 2 » . و از اين‌كه مدائنى « 3 » هم كتابى به نام « ابن الجارود برستقباد » تأليف كرده بوده « 4 » مىتوان دريافت كه اين واقعه يعنى شورش مردم بر حجاج در رستقباد به سركردگى ابن الجارود در آن روزگار آوازه‌اى بلند داشته و تا مدتها ذكر آن بر سر زبانها بوده است . در سال 81 هجرى در جنگى كه بين حجاج و ابن الاشعث روى داد حجاج در رستقباد در يك سوى رود لشكر زده بود و ابن الاشعث در شوشتر در سوى ديگر « 5 » . غير از كتابى كه مدائنى درباره حوادث رستقباد در جنگ حجاج و ابن الجارود نوشته بود كتاب ديگرى به نام رستقباد در مؤلفات قرن دوم اسلامى

--> ( 1 ) . طبرى بخش 2 ، ص 873 . ( 2 ) . فتوح البلدان ، ص 345 . در اينجا نام اين محل رستقاباد آمده . ( 3 ) . ابو الحسن على بن محمد بن عبد الله بن ابى سيف المدائنى از علماى بسيار معروف ايرانى است كه در قرن دوم و آغاز قرن سوم هجرى مىزيسته و چون خود يا خانواده‌اش در مدائن مىزيسته‌اند به مدائنى معروف شده . وى در سال 135 هجرى زندگى يافت در 215 يا 225 هجرى بدرود زندگى گفت . نوشته‌هاى بسيارى در اخبار و تاريخ به او منسوب است كه ابن نديم آنها را در چهار صفحه از الفهرست ، ص 100 - 104 آورده است . ( 4 ) . اين كتاب در الفهرست چاپ فلوگل ، ص 102 به نام « كتاب الجارود بن رستقباد » چاپ شده كه تحريف آن آشكار است در چاپ تجدد كه مستند به نسخهء خطى ديگرى است « كتاب ابن الجارود بروشنقباد » آمده . ( 5 ) . طبرى ، بخش 2 ، ص 1062 .