ابن خردادبه كتاب خود را از سواد يعنى سورستان دوران ساسانى آغاز كرده و آنجا را مركز تقسيمات خود قرار داده و جهات چهارگانه را به شرحى كه ديديم با آنجا سنجيده ولى نه به سبب آنكه آنجا در زمان او پايگاه خلافت و مركز دستگاهى بوده كه بر همهء آن جهات فرمان مىرانده و خود او هم در آن دستگاه مقام و منزلتى داشته ، بلكه بدان‌سبب كه پادشاهان ايران آنجا را مركز قرار داده و دل ايران‌شهر خوانده‌اند « 1 » . در كتاب الخراج قدامه هم كه تاريخ تاليف آن را پس از كتاب ابن خردادبه مىدانند « 2 » مركز تقسيم و سنجش جهات چهارگانه همچنان سواد يا سورستان باقى

--> ( 1 ) . المسالك و الممالك ، ص 5 « ثمّ ابتدئ بذكر السّواد إذ كانت ملوك الفرس تسمّيه دل ايران‌شهر اى قلب العراق . » ( 2 ) . در فهرستى كه لوسترانج در مقدمهء كتاب خود « سرزمين‌هاى خلافت شرقى » The Lands of the Eastern Califate از جغرافىنويسان اسلامى آورده قدامه را پس از ابن خردادبه كه وى را در آغاز اين فهرست قرار داده ذكر كرده است . تاريخ تاليف كتاب ابن خردادبه را 250 هجرى و تاريخ تاليف كتاب قدامه را 266 هجرى نوشته است ( بلدان الخلافة الشرقية ، ص 12 ) اين دو تاريخ و همچنين تاريخ‌هاى ديگرى را كه براى تاليف اين‌قبيل كتاب‌ها در مآخذ آمده معمولا نبايد به عنوان تاريخ قطعى ، و بدون احتمال پس‌وپيش ، پذيرفت . چون آنچه امروز به صورت كتاب چاپ شده و در دسترس است غالبا در اصل مجموعهء يادداشت‌ها يا مستخرجاتى بوده است كه مؤلف آن‌كه وزير يا دبير يا مسئول ديوان بوده آنها را كه پيوسته مورد مراجعه او بوده‌اند همراه يا در دسترس داشته و گاهى چيزى بر آن مىافزوده و يا چيزى از آن مىكاسته ، و چه بسا كه پس از مؤلفان به وسيلهء مراجعان ديگر نيز چيزى از آنها كاسته يا بر آنها افزوده شده باشد . كه گاه به استناد آنها تاريخ تاليف اين كتابها چندين ده سال جلو يا عقب مىرود چنان‌كه با همين معيارها تاليف كتاب المسالك و الممالك ابن خردادبه طبق تحقيقات دوگوى ميان سالهاى 234 تا 275 هجرى قرار مىگيرد و تاريخ تاليف كتاب قدامه را هم دوگوى براساس برخى قرائن كه در آن يافته احتمالا كمى پس از سال 316 هجرى قرار داده ( مقدمه دوگوى بر كتاب المسالك و الممالك ابن خردادبه ص 22 ديده شود ) . به‌هرحال تاريخ تأليف اين دو كتاب به هرگونه بيان شود . نشانه‌هاى بسيارى در كتاب قدامه هست كه نشان مىدهد كتاب وى پس از كتاب ابن خردادبه تاليف شده و فاصلهء آن دو هم بسيار نيست . و قسمتى از مطالب آن دو هم تقريبا در يك روال است . شايد قدامه قسمتى از آن مطالب را از كتاب ابن خردادبه گرفته باشد و شايد هم وى از همان مآخذى استفاده كرده