در زمان نخست . كه آن عبارت از همان حكايت معروف در تاريخ داستانى ايران است دربارهء جهان پادشاهى فريدون و تقسيم كردن وى پادشاهى خود را ميان سه پسرش ايرج و سلم و تور كه در پايان آن چهار بيت عربى هم از زبان فريدون و در همين زمينه نقل شده « 1 » . ديگر صورتى است زير عنوان « القاب ملوك الأرض » شامل لقب‌هائى كه پادشاهان كشورهاى مختلف به آنها خوانده مىشده‌اند . اين صورت از پادشاه عراق ( - ايران ) و لقب او شهنشاه شروع مىشود و با ذكر پادشاه صقالبه و لقب او كه چيزى شبيه قناز است و درست هم خوانده نشده خاتمه مىيابد . در اين صورت واژه‌هائى كه دچار تعريف و تحريف شده و درست خوانده نشده‌اند فراوان است و در آن پس از ذكر لقب‌هاى باسيل براى پادشاه روم و خاقان براى پادشاهان ترك و تبّت و خزر و جبغويه براى پادشاه خرلخ ، و بغپور براى پادشاه چين آمده كه اينها همه از فرزندان فريدون‌اند « 2 » . ديگر سياهه‌اى است زير عنوان « الملوك الذين سمّاهم اردشير شاهين » يعنى فرمانروايانى كه اردشير آنها را شاه ناميد . ( عنوان شاهى به آنها داد ) و در اين سياهه نام سى و سه پادشاه آمده مانند بزرگ كوشان شاه ، گيلان شاه ، بود اردشيران شاه ، يعنى پادشاه موصل ، بزرگ ارمنيان شاه ، آذربادگان شاه ، سجستان شاه ، مرو شاه ، كرمان شاه . . . ، در اين سياهه به جز مناطقى در داخل ايران‌زمين كه فرمانروايانشان عنوان شاهى داشته‌اند نام پادشاهانى هم از سرزمين‌هائى خارج از ايران نيز آمده مانند توران شاه براى شاه تركستان و هندوان شاه براى پادشاهان هند « 3 » . و ديگر سياهه‌اى است زير عنوان « القاب ملوك خراسان و المشرق » كه در آن بيش از سى لقب و عنوان براى فرمانروايان مناطق مختلف خراسان از نيشابور و لقب پادشاهش كنار گرفته تا ماوراء النهر و لقب پادشاهش كوشان و همچنين چند لقب براى فرمانروايان ترك آن ناحيه ذكر شده است « 4 » .

--> ( 1 ) . المسالك و الممالك ، ص 15 . ( 2 ) . المسالك و الممالك ، ص 16 . ( 3 ) . المسالك و الممالك ، ص 17 . ( 4 ) . المسالك و الممالك ، ص 39 - 41 .