فى اخلاق الملوك » بوده نمونه‌اى نقل نشده ، زيرا اين كتاب بطور جداگانه چاپ شده و احتياجى به نقل آنها نبوده است . مؤلّف دربارهء اين كتاب يعنى « كتاب التاج » منسوب به جاحظ گويد : « اهمّيّت اين كتاب براى تحقيقات عربى در اين است كه اين كتاب نخستين تأليف مستقلّى است كه در زبان عربى ، در موضوعى كه در اين زبان سابقه نداشته تأليف شده ، و با تأليف آن رشتهء تازه‌اى در ادبيّات اين زبان پديد آمده است كه بعدها توسعه يافته و شاخ و برگها بهرسو گسترده و در آن كتابهاى مهمّ ديگرى به‌وجود آمده است . منظور از اين رشته همان معارفى است كه پيرامون امور سلطنت و خلافت ، و آنچه مربوط به امر كشوردارى ، يا براى تعليم يا گسترش فرهنگ عمومى دبيران و وزيران و فرمانروايان تأليف شده و آن را در عربى بنام ادب الملوك يا الادب الملوكى يا نصيحة الملوك يا الآداب السلطانية و مانند اينها خوانده‌اند ، يعنى به نامهائى كه دلالت بر همين نوع جديد ادب مىكند كه چنان كه گفتيم در زبان عربى سابقه نداشت و هنگامى در اين زبان وارد گرديد كه خلافت اسلامى از پيشوائى دينى ساده به دولت سلطنتى و حكومت مطلقه تبديل گرديد ، و بر آيين و سنّتهاى قديمهء اين چنين حكومتها تكيه زد . » مؤلّف پس از آنكه اين كتاب را مورد بحث و موشكافى قرار مىدهد و آنچه را كه خاورشناسان دربارهء آن گفته‌اند ذكر مىكند به تعليقات خود چنين ادامه مىدهد : « كوتاه سخن آنكه ما از خلال همين « كتاب التاج فى اخلاق الملوك » كه به جاحظ نسبت داده شده به يكى ديگر از تاج‌نامه‌هاى ساسانى برمىخوريم كه اصل پهلوى آن ، پس از آنكه به عربى ترجمه گرديد و به صورت كتابى درآمد كه به محيط اسلامى و عربى نزديكتر و درنتيجه براى بقاء صلاحيت بيشترى داشت ، از ميان رفته است . » پس از تاج‌نامه‌هاى ساسانى كه به عربى ترجمه شده مؤلّف به آيين‌نامه‌هاى ساسانى كه در عربى بنام « كتاب الآيين » معروف شده مىپردازد . ( آيين لفظ فارسى است كه عربى آن قاعده و طريقه است . )