اين دسته از كتابهاى فارسى هم كه به عربى ترجمه شدند اثر بسيارى در جامعهء عربى و اسلامى از خود گذاشتند ، و اين اثر نه‌تنها در زندگى علمى بلكه حتّى در روشهاى ادبى و فنون جنگى و ورزش و ديگر معارف و علوم عصر نيز نمايان است . مؤلّف اين دسته از كتابها را هم مانند تاج‌نامه‌ها يك‌به‌يك مورد مطالعه قرار داده ؛ قطعات يا رساله‌هاى جداگانه‌اى كه از اين نوع بدست آورده دربارهء آيين جنگ و قواعد آن و فن تيراندازى و چوگان‌بازى و فن پيشگوئى و احكام آن و تربيت نفس و نيك‌رفتارى و آيين مردمى در كردار و گفتار و موضوعهاى پراكندهء ديگر است . و همچنين كتاب گاهنامه را كه دربارهء تقسيم مراتب و ترتيب طبقات دولت ساسانى بوده همه را معرّفى نموده و كتاب خود را چنين پايان مىدهد : « اين اوراق مختصر بناچار براى پرتو افكندن به گوشه‌هاى تاريكى كه در موضوع روابط ادبيّات فارسى و عربى موجود است ، و همچنين براى روشن ساختن برخى از راههائى كه عناصر ادبيّات فارسى در انتقال به ادبيّات عرب پيموده خالى از فائده نخواهد بود . » كتاب « ترجمه و نقل از فارسى در سده‌هاى نخستين اسلامى » باب تازه‌اى از بحث و تحقيق به روش سنجش ادبى در رشته‌هاى مختلف بر روى ادبيّات ما مىگشايد ، و يكى از كتابهاى اصلى و اساسى است كه از طرف محقّقى دربارهء ادبيّات عربى در عصر عبّاسى تأليف گرديده است . » دكتر احمد مكّى مترجمان آثار فارسى به عربى در قرنهاى نخستين اسلامى يكى از موضوعهائى كه در زمينهء ترجمهء آثار فارسى به زبان عربى در قرنهاى نخستين اسلامى مطرح شد و تحقيق در آن ضرورى مىنمود شناخت مترجمانى بود كه آن آثار را از فارسى به عربى برگردانده بودند . تحقيق در اين موضوع ازآن‌رو ضرورى مىنمود كه اين مترجمان جز عدّهء بسيار معدودى از آنها ، مانند ابن مقفّع كه اجمالا شناخته شده بود و در كتابها از او نام برده مىشد ، ديگران